REKLAMA
REKLAMA

Historia

Głód, zarazy, powodzie. Tak się żyło w dawnym Wawrze

źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-G-4642-1


REKLAMA

Głód, zarazy, powodzie. Tak się żyło w dawnym Wawrze

"Od powietrza, głodu, ognia i wojny wybaw nas, Panie" modlili się dawni Polacy. Nie inaczej było w Wawrze...

REKLAMA
Urzecze: mała Holandia nad Wisłą
Urzecze: mała Holandia nad Wisłą Wawer i Wilanów łączy znacznie więcej, niż projekty dwóch mostów. Nadwiślańskie części obu dzielnic mają kilkaset lat wspólnej historii.
czytaj

...który jeszcze na początku ubiegłego wieku był terenem w dużej mierze rolniczym. Największe klęski żywiołowe i katastrofy zdarzały się jednak w stuleciu XIX. Głównym źródłem utrzymania ówczesnych mieszkańców była wtedy uprawa warzyw, w tym ziemniaków. Dolina Wisły była już wówczas pokryta kanałami, drogami na groblach, rowami, stawami i domami stojącymi na sztucznych pagórkach.

Było to dzieło osadników nazywanych Olędrami, oryginalnie pochodzących z Holandii, Niemiec i Pomorza. W epoce przedprzemysłowej byli oni mistrzami w ujarzmianiu najgroźniejszego żywiołu, z jakim nawet dziś musi mierzyć się Wawer: wody. Budowane przez Olędrów kanały i rowy melioracyjne były w stanie do pewnego stopnia przeciwdziałać wylewom Wisły, ale często to rzeka wygrywała. Aby uzmysłowić sobie skalę potencjalnych zniszczeń wyobraźmy sobie Wawer bez Wału Miedzeszyńskiego (powstał dopiero w latach 1906-1911) i wiosenną powódź.

Straszne lata

Między 1840 a 1850 rokiem dzisiejszy Wawer zmagał się z katastrofalnymi wylewami Wisły wielokrotnie. Uprawy ziemniaków, znajdujące się na terenie zalewowym, były regularnie niszczone. Na domiar złego przyszła epidemia cholery. Najpierw były wymioty i bóle brzucha, a na końcu śpiączka lub śmierć - wszystko przez bakterie, powodujące skażenie wody lub jedzenia, które w XIX wieku zabijały na całym świecie miliony ludzi. W okolice Warszawy cholerę przynieśli podobno rosyjscy żołnierze, tłumiący powstanie listopadowe. Później wracała jeszcze wielokrotnie, za każdym razem zabierając do grobów wielu spośród warszawiaków i mieszkańców okolicznych wsi.

Zaledwie dwa lata po cholerze przyszła zaraza ziemniaka. W XIX wieku uprawa tego warzywa, sprowadzonego z Ameryki Południowej, stała się na tyle powszechna, że w zasadzie rozwiązała w Europie problem głodu, ratując przed śmiercią z niedożywienia przede wszystkim najbiedniejszych. Oparcie diety na jednym warzywie mogło jednak mieć straszne skutki.

Epidemia przyszła zza morza

Zaraza zaczęła się jak zwykle niewinnie. Podczas wilgotnych dni na liściach ziemniaków pojawił się biały nalot, którego przy ówczesnym stanie wiedzy nikt nie był w stanie połączyć z obecnością zabójczego grzyba. Później, podczas wykopków okazało się, że bulwy są pokryte szarymi plamami i wgłębieniami. To był już jasny objaw zarazy, która przybyła na Mazowsze z Irlandii, zabijając wcześniej setki tysięcy osób.

Ilu ludzi zginęło wówczas w Wawrze? Nie wiadomo. Wiadomo, że dwa lata po zarazie ziemniaka powróciła cholera, a rok po niej Wawer znowu walczył z powodzią. Wreszcie przyszły lata 50., które upłynęły pod znakiem wylewów Wisły, a także katastrofalnych gradobić i ulew. Powódź roku 1862 była ostatnią z długiej serii. Kilka miesięcy po niej wybuchło powstanie styczniowe.

Dominik Gadomski

historyk, redaktor portalu tustolica.pl

Na podstawie:

* Janusz Myszczyszyn, "Społeczne i gospodarcze konsekwencje zarazy ziemniaczanej w latach czterdziestych XIX w." [w:] Studia z Historii Społeczno-Gospodarczej XIX i XX wieku, t. 13, 2014.

* Henryk Wierzchowski, "Zerzeń i jego historia", Warszawa 1999.


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Wawer



REKLAMA





Ten tekst nie ma jeszcze komentarzy na forum. Twój może być pierwszy...


komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

Jak chcesz autoryzować ten wpis?



nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 

REKLAMA





więcej
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Dom sprzedam
 Dom o powierzchni całkowitej 275m2, użytkowej 218m2 na działce 780m2 Zapraszam: Wchodzimy do domu i przed sobą mamy salon, z wejściem na piętro. Po lewej stronie kuchnię i jadalnie częściowo otwartą na salon. Natomiast po prawej stronie mamy wejście do sporej łazienki i pokój, który idealnie pasuje na gabinet, a jeśli ma być w domu też prowadzona działalność - będzie idealnie pasował. Z okna pokoju widok na drugi, zaciszny taras. Na piętrze: trzy pokoje, jeden z garderobą, jeden z balkonem, a jeden z oknami połaciowymi. Tutaj też duża łazienka z wanną z hydromasażem, kabina z opcją sauny. Obok łazienki siłownia. Dom posiada poddasze. Właściciele zadbali o dobre docieplenie, które wykonano wełną mineralną. Dzięki temu zmniejszono utratę ciepła. koszt utrzymania domu ok.900zł/mc średniorocznie). Na większej części domu zainstalowane ogrzewanie podłogowe, podłogi wykonano z drewna. Garaż na dwa spore samochody, wbudowany w bryłę domu. Założony alarm, automatyczna brama. www.vanillahome.eu

Kupię części
 Do Fiata 125 + PRL 513-606-666

Inne nieruchomości sprzedam
 Sprzedam miejsce garażowe KW osiedle chronione Kochanowskiego 513-774-634

Usługi motoryzacyjne
 SKUP MOTOCYKLI WARSZAWA MAZOWIECKIE INTERESUJE NAS KAŻDY MOTOCYKL SPRAWNY i NIESPRAWNY BEZWYPADKOWY I POWYPADKOWY DOJAZD DO KLIENTA WARSZAWA i OKOLICE TEL 572-124-555 e-mail 24skup@wp.pl


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.