REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Historia

Czy odzyskamy pamięć o bródnowskich Żydach?
REKLAMA

Dziś jedyną pamiątką po bródnowskich Żydach jest nieczynny cmentarz u zbiegu Odrowąża i Wincentego.


REKLAMA

Czy odzyskamy pamięć o bródnowskich Żydach?

Przedwojenne Bródno zamieszkiwali nie tylko Polacy, ale też ludność pochodzenia niemieckiego i rosyjskiego oraz społeczność żydowska. Wizualizacja przedwojennego Bródna przygotowywana przez Dom Kultury "Świt" z grantu "Wielokulturowe Bródno" uzyskanego z Muzeum Historii Polski ma choć częściowo przywrócić tych mieszkańców naszej zbiorowej pamięci.

REKLAMA

Mieszkająca na Bródnie ludność niemiecka składała się głównie z potomków pierwszych inżynierów Kolei Nadwiślańskich. Byli luteranami. Od dawnych konduktorów, kasjerów, zawiadowców ruchu kolejowego wywodzili się Rosjanie, wyznający prawosławie. Jednak najliczniejszą i najbardziej widoczną z racji odmienności kulturowej była społeczność żydowska. Dziś nie pozostały na Bródnie żadne ślady jej obecności - poza remontowanym powoli cmentarzem - żadne fotografie, bardzo mało wspomnień. Migawki z wojny i ludobójstwa. Świadkowie poszukiwani
Migawki z wojny i ludobójstwa. Świadkowie poszukiwani Przedwojenne Bródno zamieszkiwali nie tylko Polacy, ale także Żydzi. Wizualizacja przedwojennego Bródna, przygotowywana przez Dom Kultury "Świt" w ramach projektu "Wielokulturowe Bródno", powinna przywrócić...
czytaj

- Z nielicznych dostępnych wspomnień wyłania się obraz Żydów jako reprezentantów odmiennej kultury, religii czy ubioru, którzy jednak dobrze wtopili się w bródnowski pejzaż, a ich obecność była dla mieszkańców czymś naturalnym - mówi Bartosz Wieczorek z Domu Kultury "Świt". - Wzajemne relacje między Polakami i Żydami na Bródnie były więc poprawne, czasem bliskie, choć wyczuwało się mocno kulturową odrębność Żydów.

Jak wspomina jeden z mieszkańców: "Współżycie między mieszkańcami układało się na ogół przyjaźnie". Inna mieszkanka wspomina z kolei: "Ciekawiła mnie ta ich inność - mowa, ubranie, obyczaje, inne święta: szabas, Kuczki, Jom Kippur... Żydzi na Bródnie stanowili jego naturalną część, byli wrośnięci w jego społeczność, w jego rzeczywistość, po prostu w spokoju i zgodzie żyliśmy obok siebie, we wzajemnym szacunku dla cudzej odrębności".

W 1931 r. według danych ze spisu ludności Żydzi stanowili 9,8% mieszkańców Polski (czyli ponad 3 mln). W samej Warszawie przed wojną mieszkało ich około 350 tys. Nie wiemy, jaki odsetek mieszkał na Bródnie, ale mógł oscylować wokół 10%. Najbliższa synagoga mieściła się przy Modlińskiej 35 na Pelcowiznie, tuż obok drewnianego kościoła św. Jadwigi - mówi Wieczorek. - Tam zapewne, lub na Pragę, udawali się Żydzi z Bródna na religijne uroczystości. Obecność ich była więc zauważalna i to w najbardziej dosłownym sensie.

Żydzi żyli przede wszystkim z handlu, wzdłuż ulicy Białołęckiej i Nadwiślańskiej mieli swoje sklepy, które pamiętają żyjący mieszkańcy Bródna, wspominający głównie znakomite... śledzie.

Szczególnie barwnie wyglądały żydowskie święta. Na Święto Szałasów (Kuczki) budowali oni na podwórzach szałasy, w których całe rodziny spożywały uroczystą kolację. Istniała również religijna niższa szkoła przy Nadwiślańskiej 52. Zmarłych Żydzi chowali na pobliskim kirkucie.

- Najbliższa synagoga mieściła się przy Modlińskiej 35 na Pelcowiznie, tuż obok drewnianego kościoła św. Jadwigi - mówi Wieczorek. - Tam zapewne, lub na Pragę, udawali się Żydzi z Bródna na religijne uroczystości. Obecność ich była więc zauważalna i to w najbardziej dosłownym sensie.

Tak to wspomina jedna z mieszkanek Bródna: - Gdy w tramwaju jechali Żydzi na pogrzeb, był tłok, hałas. Żydówki w czarnych i rudych perukach, głośno mówiły, gestykulowały rękami". Najbliżej do siebie, co całkiem zrozumiałe, było polskim i żydowskim dzieciom.

- Idąc Nadwiślańską ku domowi mijałyśmy parterowe domki, zamieszkałe przez Żydów - wspomina Hanna Zborowska z Kobuszewskich w książce "Humor w genach". - Były malutkie, bardzo niskie, biedne i brudne. W każdym mieszkała liczna rodzina, trudniąca się handlem na pobliskim bazarze.

Na progach domów siadywały bardzo stare i pomarszczone Żydówki w perukach, ozdobionych nad czołem zakurzoną sztuczną różyczką.

W domu państwa Teresińskich przy Kiejstuta 4 mieszkało szczególnie dużo żydowskich dzieci, które bawiły się razem z polskimi - latem grały w piłkę, zimą zjeżdżały na sankach. Ten wspólny świat zginął na zawsze podczas II wojny światowej i Szoa.

Wszystkie osoby, które mają jakiekolwiek zdjęcie związane z przedwojennym Bródnem lub chcą podzielić się swoimi wspomnieniami proszone są o kontakt: bartosz.wieczorek@poczta.fm, tel. 606-685-425.

AUT>DG


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Targówek





Ten tekst nie ma jeszcze komentarzy na forum. Twój może być pierwszy...


  Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych (tj. adresu IP, który zapisze się automatycznie) przez Echo Media Plus sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie, ul. Wspólna 3.
Niniejsza zgoda jest warunkiem koniecznym do skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Dane osobowe są przetwarzane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo i poufność. Z Inspektorem Ochrony Danych można kontaktować się mailowo pod adresem poczty elektronicznej: rodo@gazetaecho.pl.
Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie celu ich podania, tj. skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl.
W tym wypadku nie jest możliwe wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych w postaci adresu IP.
Mają Państwo prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie naruszenia prawa do ochrony danych osobowych lub innych praw przyznanych na mocy RODO.

komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 



REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


więcej
REKLAMA

 



REKLAMA

LINKI SPONSOROWANE
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Budowlane
 Żywy ogień pod płytą? To sprawca smakowitych dań. Do każdego wnętrza można łatwo zaprojektować kuchnię marzeń (w apartamencie, lofcie). W awangardowych pomieszczeniach, nowatorsko zaprojektowana kuchnia, zaskoczy każdego. Z widocznym ogniem-zahipnotyzuje. Kuchnia z kaflowym ogrzewaczem i ciepłym przypieckiem emanuje długo przyjazne ciepło. Nawet dla alergików. W dużych izbach budujemy kompleksy z trzonem kaflowym, piecem chlebowym, pokojowym piecem kaflowym z ogrzewanym przypieckiem a nawet wędzarnią i ciepłą platformą do spania. Gdy w zimie nas z nim zasypie, zabraknie prądu, możemy przez wiele dni-w przyjaznym cieple-smakowicie biesiadować i wyśmienicie się wysypiać. Kuchnia kaflowa jest nieodzowna w gospod. agroturyst., pensjonatach, domach rekreacyjnych użytkowanych okresowo. Współpracujemy z architektami. Kuchnie stawiamy w kraju i poza. Wykonujemy projekty. Kafle z 20 kaflarni. Więcej: 68 3273341, 606756498 i na www.salonsobkowiak.pl

Dom sprzedam
 OKAZJA! Dom bezpośrednio 180 m2. Dobczyn ok. 7 km od Wołomina. Ok 300 m do stacji PKP, 30 min do Warszawy Wileńskiej. Dom do zamieszkania, hipoteka bez obciążeń, jedyny właściciel, 2220 zł/m2. tel. 535-50-170, 503-768- 158.

Oddam za darmo
 Niezły zarobek w internecie: Jak zarabiać na PaidVerts. Oto link pomocniczy: https://www.youtube.com/watch?v=CM5-FecjzNE Przy rejestracji ze strony PaidVerts.com na dole po prawej (zielony kolor) pisze ZMIEŃ proszę wpisać: marcal77 lub zarejestrować się z tego linku: https://www.paidverts.com/ref/marcal77 Życzę powodzenia

Antyki
 Antyki meble obrazy grafiki srebra platery brązy książki pocztówki medale szable bagnety odznaki odznaczenia orzełki ryngrafy tel. 504-017-418


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
REKLAMA
REKLAMA