REKLAMA
REKLAMA

Historia

Skarb hrabiego Reja. Skąd się wziął krzyż na Ołówkowej?

źródło: fot. Maciej Zawistowski


REKLAMA

Skarb hrabiego Reja. Skąd się wziął krzyż na Ołówkowej?

Pamiętam emocje, jakie towarzyszyły uczestnikom historycznych wycieczek po Białołęce zabytkowym amerykańskim schoolbusem, kiedy podczas ubiegłorocznej Nocy Muzeów około północy i grubo po 2:00 prowadziłem kolejne grupy do... ciemnego lasu na końcu ul. Ambaras w Białołęce Dworskiej. Zapowiadałem, że będziemy szukać... skarbu!

REKLAMA

W efekcie przy leśnej dróżce w środku lasu porastającego wydmowe wzgórza odnajdowaliśmy stary, brązowy, drewniany krzyż z napisem na ramionach "Boże błogosław nam" oraz brzydką tabliczką z dziwnie napisaną datą "06 15 1935". Krzyż był stałym punktem na trasie naszych wycieczek i szkolnych lekcji o historii Białołęki.

Piszę w czasie przeszłym, ponieważ od pół roku w lesie zostało po nim jedynie metalowe ogrodzenie, a stary świątek, przewrócony przez wiatr, z inicjatywy mieszkańców na czele z panem Stanisławem Tytzem, wzmocniony i odnowiony, stanął na rogu Ołówkowej i Bohaterów, na krańcu posesji należącej do Sióstr Rodziny Maryi w... 90. rocznicę przybycia zgromadzenia na Białołękę Dworską i założenia tutaj sierocińca. Dobrze się stało, że udało się krzyż ocalić, bo to ważny świadek historii. Świadek podwójny. Pod nowym krzyżem umieszczono na głazie tablicę upamiętniającą przeniesienie krzyża. Mowa w nim o wystawieniu świątka w 15. rocznicę wojny polsko-bolszewickiej.

"Rano pod Niemcami, w południe pod Ruskimi"

Po pierwsze - a to zawsze w czasie wycieczek emocjonowało chłopców - utkwiły w nim liczne kule i odłamki. Teraz, pieczołowicie wyjęte, znalazły się w szklanej szkatule umieszczonej przy krzyżu jako wymowny znak przechodzącego przez Białołękę pod koniec 1944 roku frontu. Ci, którzy nie dali się wówczas wysiedlić i ukrywali we własnych domach, wspominają dynamikę zmian: "Rano byliśmy pod Niemcami, w południe pod Ruskimi, a wieczorem znów pod Niemcami. I każdy z nich wołał: dajcie jeść!" Niemcy kosili czołgami lasy i burzyli domy. Wówczas zniknęło bezpowrotnie wiele ciekawych budynków z końca XIX wieku. Także tych, które stały w nieistniejącym wówczas lesie na końcu ulicy Ambaras. Pojawił się on później, po wojnie, a drzewa pozarastały dawne parcele i podmurówki zrujnowanych domów. Krzyż także ucierpiał. Stracił wówczas ramię, które uzupełniono po wojnie.

"9 minut koleją od Warszawy"

Zastanawia natomiast miejsce pierwotnego usytuowania krzyża: na rozległej, zalesionej działce tuż pod wydmowymi wzgórzami, z dala od domostw i ulic. Przydrożne świątki wznoszono w bardziej eksponowanych miejscach. Co ciekawe, w lesie wciąż pozostała ogrodzona, ceglana słupowa kapliczkę dedykowaną Maryi, stojąca kilkadziesiąt metrów dalej. Na zwieńczeniu spadzistego dachu umieszczono datę 1935 roku. Żeby rozwikłać zagadkę, trzeba sięgnąć do przedwojennej prasy.

"Nie kupuj placu zanim nie obejrzysz najbliższego osiedla podstołecznego Białołęka Dworska! 3 km od granic Warszawy, 9 minut koleją od Warszawy, kilkadziesiąt pociągów na dobę. Wkrótce regularna komunikacja luksusowymi autobusami. Sucha zdrowa malownicza miejscowość częściowo już zabudowana. Piękne lasy sosnowe. Przeprowadza się brukowanie ulic i chodników. Sprzedaż parceli z lasem i bez lasu" - ogłoszeniami o takiej fantazyjnej treści zachęcał Zarząd Osiedla Białołęka Dworska i Różopole przy ulicy Topolowej 11 m. 81. W latach 20. i 30. hrabia Rej parcelował swoje włości w oparciu o nowoczesny i szczegółowy plan miasta-ogrodu, przewidujący miejsca na boiska, szkoły, kościół, ronda, park, a nawet - jak głosi wieść gminna - miasteczko filmowe!

To on ufundował obydwa świątki, które 15 sierpnia 1935 roku pobłogosławił sam biskup w asyście miejscowego duchowieństwa. W kapliczce umieszczono wówczas poświęcony w czerwcu 1935 roku (stąd data na krzyżu) na Wawelu obraz Matki Bożej Częstochowskiej, namalowany na blasze przez J. Kwiatkowskiego. Miał on zapewnić mieszkańcom Białołęki Dworskiej opiekę bożą. Choć przechodzący tutaj w 1944 roku front oraz kule niemieckich i sowieckich karabinów zostawiły trwałe ślady na obrazie, przetrwał on w kapliczce ponad 70 lat! Niedawno zastąpiono go tandetnym oleodrukiem. Oryginał został zabrany przez jedną z rodzin do renowacji. Miejmy nadzieję, że wróci na swoje miejsce.

Skarb!

Rzecz w całości wyjaśniła się na przełomie lat 70. i 80. Wówczas starsi parafianie poinformowali ówczesnego proboszcza z Płud, księdza Franciszka Rogulskiego, że kapliczka stoi na posesji przeznaczonej przez Reja na budowę kościoła. Akt darowizny miał być wkopany pod kapliczkę. Sprawę podjęła Kuria Metropolitalna Warszawska. Okazało się, że stosowna księga wieczysta spłonęła. Ostatecznie Kościół odzyskał zalesioną działkę o powierzchni ponad 6 tys. m2, która pomogła ks. Mirosławowi Bielawskiemu w wybudowaniu nowego kościoła przy Klasyków. W ten oto sposób wola hrabiego została zrealizowana.

Pod nowym krzyżem umieszczono na głazie tablicę upamiętniającą przeniesienie krzyża. Mowa w nim o wystawieniu świątka w 15. rocznicę wojny polsko-bolszewickiej. W trakcie rozmów z najstarszymi mieszkańcami nie natknąłem się nigdy na ten motyw wzniesienia krzyża. Ale dobrze, że skojarzono te daty. Wszak wielu białołęczan, zwłaszcza z Grodziska i Kątów Grodziskich, brało udział w Cudzie nad Wisłą. Niektórzy z nich nie wrócili...

Ale to już inna historia.

Bartłomiej Włodkowski

białołęcki aktywista, znawca historii dzielnicy, prezes fundacji Ave


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Białołęka

Skarb hrabiego Reja. Skąd się wziął krzyż na Ołówkowej?

Pierwotne miejsce usytuowania krzyża
źródło: fot. Dariusz Mysłowski, Wirtualne Muzeum Białołęki


Skarb hrabiego Reja. Skąd się wziął krzyż na Ołówkowej?

źródło: fot. Dariusz Mysłowski, Wirtualne Muzeum Białołęki








Ten tekst nie ma jeszcze komentarzy na forum. Twój może być pierwszy...


komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

Jak chcesz autoryzować ten wpis?



nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 




REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA


więcej
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
Turez Hotele
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Różne
 KT Service - deutz oryginalne oraz markowe części, podzespoły, materiały eksploatacyjne do silników maszyn Atlas, Volvo Bus, Volvo Truck, Volvo CE, Zettelmeyer, O&K, KTService, tel. 697 698 096 www.ktservice.com.pl

Usługi motoryzacyjne
 Witamy w jednym z najlepszych serwisów turbosprężarek na rynku Firma KRYMAR słynie z profesjonalnej diagnostyki, regeneracji i modyfikacji turbosprężarek silników spalinowych. Obsługujemy wszystkie modele samochodów: osobowe, dostawcze, ciężarowe również maszyny rolnicze, budowlane, przemysłowe. Prowadzimy sprzedaż nowych oraz regenerowanych turbosprężarek. Jeśli chcesz kupić lub zregenerować turbosprężarkę, trafiłeś pod bardzo dobry adres. Gwarantujemy wybrane i najlepsze urządzenia do regeneracji turbosprężarek dostępne na rynku. Dział obsługi: Mariusz 512 339 408 Marcin 512 339 409 Biuro 85 654 48 73 turbokrymar@wp.pl Godziny otwarcia Pon - Pt 8:00-17:00 Sob 8:00-14:00 Siedziba firmy ul Warszawska 6a lok. 2 15-063 Białystok

GIEŁDA SĄSIADÓW - PILNIE POSZUKUJĘ
 Kupie Mercedesa Sprintera 208 209 210 211 212 213 215 216 308 309 310 311 312 313 315 316 408 410 412 413 416 Kupię Mercedes 190 W201 W202 W203 124 W124 C-klase W202 W203 E-klase E210 E211 Vito MB100 Atego Kaczka Kaczkę 207 208 209 210 308 309 310 407 408 410 tel.725 361 836 kupie starego Volkswagena Lt28 Lt31 LT35 Lt45 Lt46 Transportera T3 T4 T-5 Caddy Renault Master Trafic Kangoo Opel Vivaro Mavon Fiata Ducato Florino Doblo Scudo Citroena Jumpera Jump Nemo Peugeot Boxer Bipper Skup Toyot Avensis Yaris Kupię Toyotę Avensis Corolla Carina Hiace Auris Starlet Tel.725 361 836 (oddzwaniam na sms-y z ofertami sprzedaży) Ogłoszenie Zawsze Aktualne

Kupię działkę
 Poszukuję działkę na sprzedaż w każdej części Warszawy. Mogą być udziały. Szybka decyzja. Tel: 602-261-029


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.