Janosikowe - co to takiego?

Pełnomocnik inicjatorów, Rafał Szczepański, złożył teczki z podpisami u marszałka Sejmu. Teraz Sejm musi rozpatrzyć projekt w obecnym albo nowym składzie, gdyż projekty obywatelskie nie przepadają tak jak inne wraz z końcem kadencji.

Co to jest "janosikowe"?

Wszyscy płacimy podatki. Część z nich zostaje w naszym mieście, powiecie i województwie - na cele lokalne, a reszta idzie do budżetu państwa. Ale ustawodawca uznał, że bogatsze samorządy lokalne muszą przekazać część swojego dochodu dla biedniejszych. Najwięcej płaci Warszawa i kilka innych dużych miast oraz województwo mazowieckie - jako jedyne wśród województw. To piękna idea

W 2010 roku dochody Mazowsza bardzo spadły, a janosikowe wzrosło sięgając 70% dochodów podatkowych województwa!

solidarności, ale są trzy "ale". Stawki janosikowego dochodzą do 95% dochodów jednostek samorządowych, co wydaje się przesadą. Nie uwzględnia się faktycznej liczby korzystających z infrastruktury miejskiej, ale tylko osoby zameldowane. Wyliczenia robi się na podstawie danych sprzed dwóch lat, np. obciążenia janosikowym dla budżetów w 2010 wyliczano na podstawie danych z 2008 roku. W 2010 roku dochody Mazowsza bardzo spadły, a janosikowe wzrosło sięgając 70% dochodów podatkowych województwa! Mazowsze spadło z pierwszego miejsca na ostatnie, jeśli chodzi o dochody samorządu na mieszkańca. Warszawa oddaje co roku około 10% dochodów z tytułu janosikowego, czyli ponad 1 miliard złotych. Tyle kosztuje zbudowanie nowego mostu.

Nowy projekt

Obywatelski projekt ustawy proponuje korektę liczby mieszkańców korzystających z infrastruktury, zmniejszenie stawek obciążeń i zasadę przekazywania pieniędzy z janosikowego biedniejszym gminom tylko na konkretne cele: niezbędne i dobrze przygotowane inwestycje, naprawę szkód po klęskach żywiołowych itp. Bywa bowiem tak, że niskie dochody wynikają z nieudolności lokalnych władz albo marnotrawstwa środków. Nie chcemy skasować janosikowego - to nierealne, lecz zracjonalizować jego zasady.

Warto wreszcie dodać, że wniosek o stwierdzenie niekonstytucyjności obecnej ustawy o janosikowym w ubiegłym roku został złożony do Trybunału Konstytucyjnego przez władze województwa mazowieckiego i czeka na rozpatrzenie. Konstytucja nasza zawiera bowiem stwierdzenia o równości i solidarności, ale odnoszą się one do kilku bardzo konkretnych obszarów, np. dostępu do oświaty czy służby zdrowia. Nie ma postanowień o ogólnej "urawniłowce". Odwrotnie - mówi się o autonomii i samodzielności jednostek samorządowych w realizacji swych zadań. Państwo z ogólnych wpływów podatkowych może dofinansować niektóre miasta czy województwa, ale na zabieranie jednym gminom czy województwom ich pieniędzy i przekazywanie mechanicznie drugim zgody być nie może.

Marcin Święcicki
poseł (1989-1991 / 1993-1997 / 2011-), były prezydent Warszawy (1994-1999) i minister współpracy gospodarczej z zagranicą (1989-1991)