Była najsilniejsza na świecie. Chcą upamiętnić wielką radiostację

Gdyby Transatlantycka Centrala Radiotelegraficzna przetrwała do naszych czasów, byłaby jednym z najcenniejszych zabytków nie tylko w Warszawie, ale w całej Polsce. Bardzo podobna instalacja, znajdująca się w Grimeton w południowej Szwecji, została w 2004 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako zabytek tej samej rangi, co Stare Miasto w Krakowie czy zamek krzyżacki w Malborku.

Czym była radiostacja Babice?

Tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Ministerstwo Poczt i Telegrafów zaplanowało budowę czterech dużych radiostacji, ułatwiających komunikację na rozległym terytorium młodego państwa. Trawa naturalna czy sztuczna? "Za rok będzie klepisko" Niedawno otwarta, długo wyczekiwana szkoła podstawowa na Chrzanowie robi ogromne wrażenie. Nowoczesny budynek, przestrzeń i bogate zaplecze sportowe - wszystko wygląda znakomicie. Jednak już teraz pojawiają się pierwsze wątpliwości. Boisko z naturalnej trawy, choć efektowne, może wkrótce stać się problemem. Czy ratusz popełnił błąd, rezygnując ze sztucznej nawierzchni? W Krakowie, Poznaniu i Grudziądzu miały stanąć stacje o zasięgu kontynentalnym, zaś w Warszawie - potężna instalacja, umożliwiająca kontakt z całym światem i mająca duże znaczenie propagandowe. Za najlepszą lokalizację uznano stary poligon obok fortu Babice, później przemianowanego na fort Radiowo. Same nadajniki, zbudowane dzięki sprowadzonej ze Stanów Zjednoczonych technologii, kosztowały w przeliczeniu 41 mln dzisiejszych dolarów.

Najbardziej charakterystycznym elementem instalacji było dziesięć 127-metrowych masztów, na budowę których zużyto 1770 ton stali. Radiostacja została uruchomiona 7 lipca 1923 roku, zaś regularne działanie rozpoczęła w listopadzie. Pod koniec lat 30. zajmowała długi na 4 km i szeroki na 500-1200 m pas na terenie dzisiejszego Lasu Bemowskiego oraz znacznie mniejszy teren w Grodzisku Mazowieckim, gdzie działała stacja odbiorcza. W latach 20. i 30. Transatlantycka Stacja Radionadawcza poważnie ożywiła zachodni skraj Warszawy. W pobliżu nadajnika powstało Boernerowo (d. osiedle Łączności), do którego doprowadzono nawet linię tramwajową.

Ścieżka edukacyjna w Lesie Bemowskim

W setną rocznicę podpisania umowy na budowę radiostacji z firmą Radio Corporation of America samorządy Bemowa i Starych Babic porozumiały się w sprawie wyznaczenia historycznej ścieżki dla osób, które chciałyby zwiedzać las śladami instalacji.

- Szlak pieszy o długości ok. 6 km rozpoczynać się będzie na rynku w Starych Babicach, przebiegać przez cmentarz wojenny w Latchorzewie, pozostałości Radiostacji Telegraficznej, miejsce masakry na Boernerowie podczas powstania warszawskiego i kończyć na pętli autobusowej Stare Bemowo - zapowiada urząd dzielnicy.

REKLAMA

Muzeum radiostacji w Starych Babicach?

O większe upamiętnienie stara się Stowarzyszenie Park Kulturowy TRCN, które ogłosiło internetową zbiórkę pieniędzy na budowę w Starych Babicach pawilonu wystawowego. Docelowo miłośnikom radiostacji marzy się muzeum.

- Wystawa będzie zbudowana z wykorzystaniem multimediów, na monitorach wyświetlane będą prezentacje oraz filmy przybliżające historię Radiostacji Babice oraz współczesne działania - zapowiada stowarzyszenie. - Prezentowane będą oryginalne przedmioty radiostacji pochodzące z bogatej kolekcji Stowarzyszenia. Planujemy eksponować makietę Radiostacji Babice, pokazującą w miniaturze cały obiekt.

Budowa pawilonu miałaby kosztować 120 tys. zł. Na razie udało się zebrać 3% tej kwoty.

(dg)