Odzyskać wolskie "Koloseum". I co z nim zrobić?

Protest mieszkańców, domagających się ratowania XIX-wiecznych zbiorników gazu przy Prądzyńskiego, był na Woli najgłośniejszym wydarzeniem minionej wiosny. Dwie ogromne budowle są obecnie w rękach prywatnych, ale urząd dzielnicy stara się na drodze sądowej o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego. Zdaniem burmistrza Krzysztofa Strzałkowskiego inwestor nie wywiązuje się ze swoich zobowiązań, do których należała rewitalizacja obiektów. Nowa ścieżka rowerowa i parki kieszonkowe wzdłuż Jana Pawła II Zarząd Dróg Miejskich podpisał umowę na budowę drogi rowerowej wzdłuż alei Jana Pawła II, między rondem ONZ a aleją "Solidarności". W ramach inwestycji powstanie blisko kilometr nowej trasy i trzy parki kieszonkowe. Posadzonych zostanie niemal 100 nowych drzew. Niedawno, na wniosek konserwatora zabytków, rozpoczęły się prace zmierzające do zabezpieczenia rotund przed dalszym niszczeniem.

- Wolskie rotundy to unikatowe obiekty zabytkowe nie tylko w skali kraju, ale w skali europejskiej, dlatego powinny być przedmiotem szczególnej troski - uważa burmistrz.

Jak to się robi w Austrii?

XIX-wieczne, ceglane obudowy zbiorników gazu znajdują się w wielu miastach europejskich i amerykańskich, jednak rzadko są one tak duże i atrakcyjne wizualnie, jak nasze. Najbardziej podobne obiekty znajdują się w Wiedniu. Gasometer A, B, C i D były niegdyś zbiornikami największej gazowni w Europie, ale w roku 2001 - kilkanaście lat po wyłączeniu z użytkowania - Austriacy tchnęli w nie całkiem nowe życie.

Wiedeńskie zbiorniki znajdowały się w słabo skomunikowanej części miasta, więc jednocześnie z ich rewitalizacją zaplanowano budowę stacji metra, nowych ulic i dróg rowerowych. Każdą z czterech części kompleksu zajął się inny architekt: Coop Himmelblau, Manfred Wehdorn, Wilhelm Holzbauer lub późniejszy laureat Nagrody Pritzkera ("architektonicznego Oscara") Jean Nouvel. Pierwszą rotundę wypełniła otaczająca wewnętrzny dziedziniec nowa zabudowa: dziewięć kondygnacji zajęły mieszkania, trzy - biura i sklepy, zaś pod ziemią powstał garaż.

Druga rotunda została osłonięta 17-piętrowym akademikiem nazwanym Tarczą, zaś wewnątrz niej stanął budynek z dwunastoma piętrami mieszkalnymi, piętrem handlowym, garażem podziemnym i salą koncertową na 3 tys. osób. Gasometer C wypełniły mieszkania socjalne, sklepy, biura, garaże i duża kawiarnia, umieszczona bezpośrednio pod świetlikiem. Ostatni budynek wypełniły mieszkania, archiwum miejskie i biblioteka. Wszystkie cztery rotundy zostały połączone pasażem handlowym. Tak ogromna inwestycja była możliwa wyłącznie dzięki współpracy wiedeńskiego samorządu z deweloperami.

Wnioski dla Woli

W odróżnieniu od wiedeńskich, warszawskie rotundy znajdują się bardzo blisko centrum miasta i w sąsiedztwie największego dworca kolejowego w kraju. Na najbliższe lata planowany jest nie tylko remont Dworca Zachodniego, ale też budowa linii tramwajowej, łączącej Wolę z Ochotą, Stegnami i Wilanowem. Według najbardziej prawdopodobnego wariantu trasa będzie w tym rejonie rozwidlona na Ordona i ciąg Prądzyńskiego - Krzyżanowskiego. Jeśli tak się stanie, przystanek tramwajowy wypadnie dokładnie przy rotundach. Potencjalna inwestycja na terenie starej gazowni będzie wtedy doskonale skomunikowana z resztą Warszawy.

Jak pokazuje doświadczenie Wiednia, są trzy warunki sukcesu: udział architektów na światowym poziomie (a takich w Polsce zarówno mamy, jak i gościmy), udana współpraca samorządu z deweloperami (z tym jest różnie) i wymieszanie różnych funkcji. Wiedeński Gasometer mieści zarówno mieszkania, jak i biura, sklepy, bibliotekę i salę koncertową, dzięki czemu życie toczy się tam codziennie i o każdej porze.

(dg)