"Opóźnienia to mrugnięcie oka". Polska wśród liderów w operacjach na ogromną odległość
Przełomowa operacja z Chin do Polski potwierdziła, że dystans nie musi być przeszkodą dla nowoczesnej medycyny. Zespół polskich lekarzy pod kierownictwem dr. Pawła Wisza udowodnił, że dzięki zaawansowanej technologii możliwa jest bezpieczna i skuteczna operacja na odległość, a pacjenci mogą wrócić do domu już po kilku dniach.
Proces przygotowań do pierwszej w historii operacji łączącej Chiny i Europę wymagał wieloetapowych testów technologicznych oraz rygorystycznej oceny bezpieczeństwa. W rozmowie z Medonetem dr Paweł Wisz, kierujący Centrum Urologii Robotycznej w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie, podkreśla, że kluczowe było pokonanie bariery dziesięciu tysięcy kilometrów bez jakiegokolwiek kompromisu w zakresie jakości i bezpieczeństwa leczenia. Według niego największą miarą sukcesu pozostaje szybki powrót pacjenta do codziennych aktywności już w drugiej dobie po zabiegu.
Droga do przełomowej operacji była długa i wymagała wypracowania standardów oraz procedur prowadzenia zabiegów na odległość. Już 1 sierpnia 2025 r. zespół pod kierownictwem dr. Wisza i prof. Piotra Suwalskiego przeprowadził pierwszą w Europie kliniczną operację pomiędzy dwoma szpitalami. Prof. Suwalski wykonał zabieg by-passów, natomiast dr Wisz - radykalną prostatektomię. Obaj operatorzy znajdowali się w szpitalu MSWiA w Gdańsku, a pacjenci w Państwowym Instytucie Medycznym MSWiA w Warszawie. Następnie podobne zabiegi zrealizowano z belgijskiego ośrodka ORSI Academy oraz podczas konferencji Central European Robotic Event, gdzie operowano pacjenta w Taszkencie z Warszawy. W grudniu operacje prowadzono z Modeny we Włoszech, a podczas tegorocznego kongresu European Association of Urology Congress 2026 w Londynie dr Wisz jako pierwszy urolog w historii wykonał operację robotyczną transmitowaną na żywo do czternastotysięcznej publiczności.
Dr Wisz wyjaśnia w Medonecie, że przygotowanie do takich zabiegów wymaga nie tylko zaawansowanej technologii, ale przede wszystkim wysokiej kompetencji klinicznej operatora. Rozmówca podkreśla, że jego doświadczenie obejmuje ponad dwa i pół tysiąca operacji, a umiejętności zdobywał m.in. w Niemczech i Belgii, zanim w 2019 r. wrócił do Polski.
Jednym z najważniejszych aspektów teleoperacji jest kontrola opóźnienia w przesyle danych. Zespół dr. Wisza osiągnął stabilne parametry, a opóźnienia rzędu kilkudziesięciu milisekund były praktycznie nieodczuwalne dla operatora i nie wpływały na precyzję czy bezpieczeństwo zabiegu. Jak zaznacza dr Wisz, przewidywalność i stabilność tych parametrów decydują o klinicznej przydatności systemu.
Dla zespołu, który wielokrotnie realizował takie zabiegi, dystans przestaje być czynnikiem zmieniającym sposób pracy. Lekarze są w pełni skoncentrowani na polu operacyjnym widocznym w konsoli, a robot pozostaje zaawansowanym narzędziem, które przenosi kompetencje chirurga na odległość. Najważniejsza pozostaje relacja z pacjentem, jasna komunikacja i pełna odpowiedzialność za wynik leczenia.
Pierwsze operacje na odległość były dla dr. Wisza momentem przełomowym, pełnym emocji i poczucia odpowiedzialności. Jak sam przyznaje, towarzyszyło mu poczucie dumy oraz świadomość, że polski zespół nie tylko nadrobił dystans do światowych liderów, ale dołączył do ich grona, wyznaczając nowe standardy pracy.
Stres towarzyszy każdej operacji, jednak - jak podkreśla dr Wisz - przy odpowiednim doświadczeniu, standaryzacji procedur i przygotowaniu technologicznym poziom obciążenia nie różni się od tego podczas zabiegów wykonywanych przy stole operacyjnym. Zaufanie pacjenta do zespołu i jasna komunikacja są kluczowe, a decyzję o poddaniu się zabiegowi pacjenci podejmują w sposób świadomy, rozumiejąc, że technologia to tylko narzędzie w rękach doświadczonych lekarzy.
Odpowiedzialność za pacjenta pozostaje niezmienna, niezależnie od tego, czy operacja wykonywana jest lokalnie, czy na odległość. Technologia wymaga jeszcze większej świadomości, przygotowania i kontroli procesu, ale - jak mówi dr Wisz - nie przejmuje odpowiedzialności za decyzje medyczne, a jedynie wspiera lekarza w ich realizacji.
Emocje po zakończonej operacji na odległość są ogromne. To nie jest zwykły dzień w pracy - za każdym takim zabiegiem stoją miesiące przygotowań i ogromna odpowiedzialność za bezpieczeństwo pacjenta. Kiedy wszystko przebiega zgodnie z planem, satysfakcja i radość są nie do przecenienia.
Dr Wisz zwraca uwagę, że medycyna oparta jest na empatii, a technologia nigdy nie powinna wyprzedzać gotowości klinicznej czy standardów bezpieczeństwa. Telechirurgia ma potencjał, by zmienić dostęp do specjalistycznego leczenia i sposób kształcenia lekarzy, umożliwiając współpracę i mentoring na żywo między ośrodkami z różnych krajów.
Nie traktuje on technologii w kategoriach wiary, lecz kontroli i odpowiedzialności. Każdy element procesu musi zostać sprawdzony pod kątem bezpieczeństwa i stabilności, a w razie choćby najmniejszej wątpliwości zabieg nie zostałby przeprowadzony.
Zdaniem dr. Wisza, codzienne operacje między kontynentami stają się rzeczywistością, czego przykładem są Chiny - kraj, gdzie telechirurgia rozwija się dynamicznie, a ośrodki medyczne łączą w sieć wiele szpitali, także zlokalizowanych w trudno dostępnych regionach. Zespół z Polski miał okazję uczestniczyć w uruchomieniu centrum telechirurgii w West China Hospital w Chengdu, gdzie takie zabiegi są już codziennością.
Aby telechirurgia była szeroko dostępna, niezbędne są jasne regulacje prawne, standardy odpowiedzialności, modele finansowania, a także standaryzacja procedur i budowanie kompetencji zarówno po stronie operatorów, jak i zespołów lokalnych. Równie ważna jest infrastruktura oraz zaufanie do nowych rozwiązań.
Dla dr. Wisza najważniejsze pozostaje dobro pacjenta. Technologia to narzędzie, które może wspierać lekarza, ale nie zastępuje relacji i odpowiedzialności. Możliwość uczestniczenia w przełomowych momentach medycyny jest dla niego źródłem satysfakcji, ale także zobowiązaniem do dalszego rozwoju i wyznaczania nowych standardów.
Źródło: www.medonet.pl
