Stacje metra Ursynów i Służew z ochroną konserwatorską. Decyzja zapadła

Kompozycje ceramiczne stanowiące element wystroju stacji metra "Ursynów" i "Służew" zostały wpisane do rejestru zabytków decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Marcina Dawidowicza. Ochroną objęto cztery okładziny zatorowe - po dwie na każdej stacji - złożone z 89 paneli na każdej ze ścian.

Procedura wpisu i opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa

Postępowanie zostało wszczęte na wniosek organizacji społecznej Kolekcjonerzy Czasu z 15 grudnia 2022 r. Sensacyjne odkrycie przy Nowym Zjeździe. Spod ziemi wyłoniły się dawne kamienice Podczas remontu łącznicy przy Nowym Zjeździe odkryto mury przedwojennych kamienic, które jeszcze po II wojnie światowej były częścią miejskiego krajobrazu. Znalezisko pozwala lepiej poznać dawny przebieg ulicy i przypomina o wyjątkowych rozwiązaniach architektonicznych stosowanych w tej części Warszawy. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawa została ponownie przeanalizowana. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o ocenę wartości obiektu. W opinii NID z 8 grudnia 2025 r. wskazano, że okładziny posiadają istotne wartości artystyczne, uzasadniające ich wpis do rejestru zabytków.

Historia i znaczenie dekoracji metra Ursynów i Służew

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że kompozycje ceramiczne dokumentują proces projektowania pierwszej linii metra w Polsce oraz kształtowania przestrzeni publicznej w latach 80. XX wieku. Wybór formy dekoracji - prostokątnych płytek ceramicznych - wynikał zarówno z względów ekonomicznych, jak i z popularnych wówczas trendów w architekturze podziemnej.

Projekt powstał w pracowni Jasnej Strzałkowskiej-Ryszke z firmy Metroprojekt. Autorka inspirowała się rozwiązaniami zagranicznymi i była prawdopodobnie twórczynią ogólnej koncepcji stylistycznej, opartej na geometrycznej abstrakcji charakterystycznej dla tamtej epoki.

REKLAMA

Estetyka PRL i unikalny charakter kompozycji

Szczegółowe rozwiązania opracował zespół projektantów: Andrzej Drzewiecki, Piotr Szeliński oraz plastyk Krzysztof Jachiewicz. Pierwotne nawiązania tematyczne - do wyścigów konnych na Służewie czy zabudowy Ursynowa - zostały w toku prac uproszczone i przekształcone w formy geometryczne.

Zachowano jednak konsekwencję kolorystyczną: cieplejsze barwy na stacji Ursynów oraz chłodniejsze i bardziej kontrastowe na stacji Służew. Jak wskazuje NID, realizacja powstała w realiach politycznych i gospodarczych PRL, co dodatkowo podkreśla jej historyczny kontekst.

REKLAMA

Najstarsze dekoracje warszawskiego metra pod ochroną

Kompozycje ceramiczne są dziś najstarszymi zachowanymi elementami plastycznymi pierwszej linii metra w Warszawie. Dokumentują proces projektowy oraz przemiany estetyczne i społeczne schyłkowego okresu PRL.

W ocenie konserwatora posiadają indywidualne cechy artystyczne i stanowią przykład estetyzacji przestrzeni publicznej. Jednocześnie są rozpoznawalnym elementem miejskiego krajobrazu i symbolem aspiracji stolicy w okresie ich powstawania. Red

Red