Stacje metra Ursynów i Służew z ochroną konserwatorską. Decyzja zapadła

Kompozycje ceramiczne stanowiące element wystroju stacji metra "Ursynów" i "Służew" zostały wpisane do rejestru zabytków decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Marcina Dawidowicza. Ochroną objęto cztery okładziny zatorowe - po dwie na każdej stacji - złożone z 89 paneli na każdej ze ścian.

Procedura wpisu i opinia Narodowego Instytutu Dziedzictwa

Postępowanie zostało wszczęte na wniosek organizacji społecznej Kolekcjonerzy Czasu z 15 grudnia 2022 r. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, sprawa została ponownie przeanalizowana. Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o ocenę wartości obiektu. W opinii NID z 8 grudnia 2025 r. wskazano, że okładziny posiadają istotne wartości artystyczne, uzasadniające ich wpis do rejestru zabytków.

Historia i znaczenie dekoracji metra Ursynów i Służew

W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że kompozycje ceramiczne dokumentują proces projektowania pierwszej linii metra w Polsce oraz kształtowania przestrzeni publicznej w latach 80. XX wieku. Wybór formy dekoracji - prostokątnych płytek ceramicznych - wynikał zarówno z względów ekonomicznych, jak i z popularnych wówczas trendów w architekturze podziemnej.

Projekt powstał w pracowni Jasnej Strzałkowskiej-Ryszke z firmy Metroprojekt. Autorka inspirowała się rozwiązaniami zagranicznymi i była prawdopodobnie twórczynią ogólnej koncepcji stylistycznej, opartej na geometrycznej abstrakcji charakterystycznej dla tamtej epoki.

REKLAMA

Estetyka PRL i unikalny charakter kompozycji

Szczegółowe rozwiązania opracował zespół projektantów: Andrzej Drzewiecki, Piotr Szeliński oraz plastyk Krzysztof Jachiewicz. Pierwotne nawiązania tematyczne - do wyścigów konnych na Służewie czy zabudowy Ursynowa - zostały w toku prac uproszczone i przekształcone w formy geometryczne.

Zachowano jednak konsekwencję kolorystyczną: cieplejsze barwy na stacji Ursynów oraz chłodniejsze i bardziej kontrastowe na stacji Służew. Jak wskazuje NID, realizacja powstała w realiach politycznych i gospodarczych PRL, co dodatkowo podkreśla jej historyczny kontekst.

REKLAMA

Najstarsze dekoracje warszawskiego metra pod ochroną

Kompozycje ceramiczne są dziś najstarszymi zachowanymi elementami plastycznymi pierwszej linii metra w Warszawie. Dokumentują proces projektowy oraz przemiany estetyczne i społeczne schyłkowego okresu PRL.

W ocenie konserwatora posiadają indywidualne cechy artystyczne i stanowią przykład estetyzacji przestrzeni publicznej. Jednocześnie są rozpoznawalnym elementem miejskiego krajobrazu i symbolem aspiracji stolicy w okresie ich powstawania. Red

Red