Czy to jest zabytek? "Zaskakuje swoją historią"

Na biurko mazowieckiego konserwatora prof. Jakuba Lewickiego trafił wniosek o objęcie ochroną trzeciego budynku na Bródnie. Dziś w rejestrze zabytków osiedle reprezentują dwa obiekty z XIX wieku: stojący na cmentarzu kościół św. Rozbudowa Domu Kultury Zacisze z dużym opóźnieniem. Ile to jeszcze potrwa? Trwa rozbudowa Domu Kultury Zacisze przy ul. Blokowej na Targówku. Jak informują urzędnicy, inwestycja "nabiera kształtów". Nie wspominają jednak, że realizacja jest wyraźnie opóźniona względem pierwotnych planów. Wincentego a Paulo i warsztat Drogi Żelaznej Nadwiślańskiej przy Oliwskiej. Według stowarzyszenia Kolekcjonerzy Czasu zabytkiem podobnej klasy jest dawny Dom Dozorców przy Odrowąża. Wzniesiony w latach 1926-1927 budynek należał oryginalnie do Związku Zawodowego Dozorców Domowych i Służby Domowej.

Dom Dozorców na Bródnie

- Obiekt zaskakuje swoją historią - pisze stowarzyszenie. - W 1928 roku Zarząd Miejski wydzierżawił gmach od Związku Dozorców. Przy głównym wejściu do budynku czynna była biblioteka publiczna, natomiast w piętrowej sali, mieszczącej się na parterze północnego skrzydła (obecnie przebudowanej), w soboty i niedziele wyświetlano atrakcyjne filmy dla dzieci i młodzieży. Kino potocznie nazywane Dziadówką ze względu na bardzo niskie ceny biletów.

W latach 30. w Domu Dozorców działały gimnazjum i szkoła podstawowa, a na sąsiednim terenie urządzono ogród, zbudowano boisko z bieżnią oraz wykopano staw. Gdy placówce nadano imię Leopolda Lisa-Kuli, w uroczystościach osobiście wzięli udział marszałek Edward Śmigły-Rydz i prezydent miasta Stefan Starzyński.

Szkoła zostanie zabytkiem?

Podczas II wojny światowej w Domu Dozorców mieściło się niemieckie biuro kolejowe, a następnie punkt zbiórek żołnierzy Armii Krajowej. Budynek znacznie ucierpiał w czasie powstania warszawskiego. W okresie stalinizmu działały tam Szkoła Mechaniczna im. Karola Świerczewskiego, XIII LO im. Ludwika Waryńskiego i bródnowski oddział Urzędu Informacji i Propagandy. Dziś mieści się tam Zespół Szkół im. Piotra Wysockiego.

- Budynek na warszawskim Targówku, o którego ochronę prawną wnosimy, w całej swojej okazałości wyróżniał się architektonicznie na tle Bródna w okresie lat dwudziestych i trzydziestych, był świadkiem i uczestnikiem historycznych wydarzeń i przemian ustrojowych (siedziby okupantów) - piszą Kolekcjonerzy Czasu. - Brał czynny udział w krzewieniu kultury (kino i biblioteka) i do dziś pełni funkcje oświatowe.

Warto dodać, że wpis budynku do rejestru zabytków wiązałby się ze znacznymi kosztami. Każdy kolejny remont byłby prowadzony w porozumieniu z konserwatorem zabytków, oraz - w miarę możliwości - z wykorzystaniem oryginalnych materiałów.

(dg)