Co to jest intercyza?

Senator - adwokat radzi czytelnikom "Echa"

Najogólniej mówiąc, intercyza to małżeńska umowa majątkowa, przez którą wyłączony zostaje ustrój wspólności majątkowej, a powstaje rozdzielność ma-jątkowa między małżonkami. Intercyzę można zaw-rzeć zarówno przed, jak i w czasie trwania związku.

Co do zasady w Polsce obowiązuje tzw. system wspólnoty dorobku, który polega na tym, że cały majątek każdego z małżonków, który każde z nich miało jeszcze przed ślubem jest majątkiem odręb-nym każdego z małżonków także po ślubie, nato-miast wspólnym majątkiem jest to, czego dorobili się już w czasie trwania małżeństwa. Sprawy te reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy, który szczegółowo określa, jakie składniki majątku wchodzą do majątku wspólnego, a jakie pozostają majątkiem odrębnym. Wspomniany system wspólnoty dorobku obowiązuje, jeżeli małżonkowie nie postanowią inaczej. Innymi słowy, jeżeli osoby zawierające związek małżeński nie podejmą żadnej decyzji odnośnie ich majątku, to będzie między nimi obowiązywał właśnie system wspól-noty dorobku. Jednak małżonkowie mogą system ten zmienić i ustalić inne zasady rozdziału majątku w ich małżeństwie. Swoboda jest tu dosyć duża. Właśnie taka umowa modyfikująca ustawowy system wspólnoty dorobku jest nazywana inter-cyzą. Potocznie intercyza jest kojarzona tylko z umową, poprzez którą małżon-kowie dokonują rozdziału swojego majątku, ale tak naprawdę poprzez intercyzę małżonkowie mogą ustawową wspólność rozszerzyć, ograniczyć, bądź całkowicie wyłączyć.

Jak już powiedziałem, intercyza jest umową pomiędzy małżonkami (nawet jak jest zawierana jeszcze przed zawarciem ślubu, to zaczyna obowiązywać od mo-mentu ślubu). Jak przy każdej umowie, do jej zawarcia potrzebna jest zgodna wola dwóch stron. Intercyzy nie można narzucić drugiemu małżonkowi wbrew jego woli. Taki przymusowy rozdział majątku małżonków może wprowadzić tylko sąd. Inter-cyza dla swej skuteczności musi być zawarta w formie aktu notarialnego.

Najczęstsza w praktyce jest intercyza wprowadzająca rozdzielność majątkową. Rozdzielność może obowiązywać małżonków od chwili zawarcia małżeństwa (jeśli zdecydują się na intercyzę przed ślubem) lub w trakcie małżeństwa. Rozdzielność majątkowa pozostawia każdemu z małżonków pełną swobodę dysponowania swoim majątkiem. Względem wierzycieli każdy małżonek odpowiada za zaciągnięte przez siebie zobowiązania swoim majątkiem. Jeżeli dokonamy rozdzielności majątkowej jeszcze przed ślubem, to majątek wspólny w ogóle nie powstanie i nie będziemy odpowiadać za ewentualne długi małżonka. Bardziej skomplikowana jest sprawa, gdy rozdzielność majątkową wprowadzamy już w trakcie małżeństwa. Zgodnie z treścią art. 126 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze zniesienie wspólności majątkowej jest skuteczne, jeśli umowa została zawarta co najmniej na dwa lata przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Warto też pamiętać, że przepisy przewidują szereg szczególnych regulacji w sprawie rozdzielności majątkowej małżonków.

Adw. Robert Smoktunowicz
Senator RP