Białołęka - wielobarwna mozaika

Autor jest historykiem, sekretarzem rady osiedla Białołęka Dworska. Białołęka wielu kultur. "Ślady historii powoli się zacierają" Białołęka była przed wojną wielokulturowa. Mieszkali tu Żydzi, Niemcy, wcześniej Holendrzy. Warto dbać o ostatnie ślady koegzystencji wielu kultur.

Znany dziewiętnastowieczny historyk francuski zaczynał swój wykład o historii Europy zdaniem: "Anglia jest wys-pą", co miało wyjaśniać wiele kwestii geopolitycznych i mentalnych. Dzisiejsza Białołęka to dziedzictwo kilku-dziesięciu wsi, osiedli i przysiółków. Dzieje się tak nie tylko dlatego, że Białołęka jako struktura administra-cyjna powstała relatywnie późno, a każde z osiedli miało inną historię osiedleńczą czy w różnym stopniu zostało dotknięte nieszczęściami II wojny światowej, ale rów-nież ze względu na ukształtowanie terenu. Dawna Biało-łęka to przecież teren wydmowy, pagórkowaty, z liczny-mi rzekami, strumykami, stawami i mokradłami. A więc warunki sprzyjające indywidualnemu rozwojowi każdej z osad.

Dlatego z nowych tekstów szczególnie istotne wyda-ją mi się materiały mające co prawda charakter osobisty, wspomnieniowy, acz będące w istocie mikromonografiami poszczególnych osiedli czy regionów obecnej dzielnicy. Dzięki ich obecności lepiej widać ówczesną specyfikę - rolniczy charakter Dąbrówki Szlacheckiej, czy już ponadstuletnią tradycję usługowo-przemysłową Żerania, oraz ciekawy (także pod względem narodowościowym) klimat przedwo-jennych Nowodworów związanych na dobre i na złe z Wisłą.
Szczególnie w pamięć zapadł mi tekst pani Barbary Włoch jako nie tylko przykład wspomnień o II RP i okresie II wojny świato-wej spędzonych na terenie Dąbrówki Szla-checkiej, ale też dzięki nietuzinkowym opi-som literackim, w których udało się odtwo-rzyć klimat dzieciństwa w wymiarze uniwer-salnym. Jest w tym opisie coś z realizmu magicznego, jak choćby we fragmencie o zorzy polarnej z początku 1939 roku, którą wszyscy przyjęli za wróżbę krwawych i tra-gicznych wydarzeń. Jak i w opisie pogrzebu babci i dziadka autorki, które przypadły na początek i schyłek wojny.

Równie ciekawy jest tekst Zbigniewa Bzinkowskiego o "wędrówce" przez białołęc-kie wydmy, w którym autorowi udało się połączyć to, co ulotne i przemijające, jak: obrazy z dzieciństwa, młodości, z tym, co trwałe i niezmienne - białołęckim pejzażem.

Za udany również należy uznać szkic dr. Piotra Majewskiego o Białołęce w latach 1939-1945. Szczególnie, że autorowi udało się wyciągnąć przed nawias to, co było istotą tworzącej się wówczas Białołęki - samorządność, obywatelska samoorganizacja, widoczna choćby w działaniu Pols-kiej Macierzy Szkolnej.

Jeśli omawiając kilka lat temu pierwsze wydanie "Historii Białołęki" odczuwałem pewien niedosyt, to myślę, że drugie wydanie z pewnością wypełniło wiele luk poz-nawczych, choć oczywiście nadal istnieją perspektywy dla nowych badań histo-rycznych i ich popularyzacji.

Krzysztof Madej

.