REKLAMA
REKLAMA

Historia

TOR, czyli robotnicze osiedle jak z utopii

Widok układu bram wiodącego przez całą długość osiedla źródło: Wikipedia/Mikiapole3


REKLAMA

TOR, czyli robotnicze osiedle jak z utopii

Dziś osiedle TOR na Kole nieco przygnębia, domaga się remontów. Kiedy je 80 lat temu budowano, było luksusem dla niezamożnych robotników.

Gdy się idzie ulicą Długomiła i za narożnikiem Bolecha wejdzie na deptak osiedla TOR, wrażenie jest dziwne. Z jednej strony trochę tu zaniedbań, trochę monotonii, ale też jakiejś niedzisiejszej szlachetnej prostoty, jakiej brak większości budowanych dziś gett odciętych od świata, czym tylko się da.

Kolonia Towarzystwa Osiedli Robotniczych przed wojną była największym w Polsce osiedlem tanich mieszkań. W dwudziestu domach mieściło się ich około tysiąca, a lokum w warunkach na ówczesne czasy prawie luksusowych znalazło tu prawie 5 tysięcy osób.

Projekt osiedla, sporządzony przez Romana Piotrowskiego, powstał w 1934 roku, rok później zaczęła się budowa pierwszych domów. Kolonia zaprojektowana została zgodnie z zasadami przyjętymi przez finansujące budowę wywodzące się z lewicowych środowisk Towarzystwo Osiedli Robotniczych (TOR). Miał to być sposób na walkę z niedoborem mieszkań na robotniczą kieszeń, zwłaszcza w epoce kryzysu, gdy w jednoizbowych norach gnieździły się i po trzy rodziny, przybywało bezdomnych i bezrobotnych, których nie stać było na najnędzniejszą nawet klitkę. Mieszkania na osiedlu na Kole miały być zatem przyzwoicie wyposażone, jasne, ale przede wszystkim tanie. Kwota miesięcznego komornego nie mogła być wyższa niż dziesiąta część przeciętnej robotniczej pensji.

Budowano tu więc bloki z bardzo małymi, jednopokojowymi mieszkaniami ciągnącymi się wzdłuż długich korytarzy, ale i większe, dwupokojowe dla rodzin. Był gaz, prąd i woda, kuchnie węglowe albo gazowe, duże okna. We wnękach wbudowywane były szafy, w piwnicach pralnie, na strychach suszarnie, toalety w każdym mieszkaniu. Dla nędznie mieszkających w suterenach, szopach, czy schroniskach robotników był to prawie luksus. Prawie, bo w mieszkaniach nie było łazienek. Jedna przypadała na całe piętro, czyli dziewięć, dziesięć mieszkań. Mimo to popyt był ogromny, o każde mieszkanie starało się sześciu kandydatów. Wybierano tych, którzy mieli pracę niedaleko osiedla i zarabiali na tyle niewiele, że nie stać ich było na wynajem po rynkowych cenach.

Bloki ustawione zostały szczytowymi ścianami do ulicy, jeden obok drugiego, w zabudowie grzebieniowej. Nie było ani czasu, ani pieniędzy na kombinowanie z bardziej finezyjnymi rozwiązaniami - liczyła się modernistyczna prostota i skrajna funkcjonalność. Wielką zaletą była otwarta przestrzeń, duża ilość zieleni - otoczenie zupełnie nie przypominające innych robotniczych rejonów.

Obok bloków przy Obozowej 85 u zbiegu z Deotymy powstał osiedlowy dom społeczny z niewielką salą widowiskową, biblioteką, świetlicą, przedszkolem i warsztatami. Przyjmował tu także lekarz pediatra opiekujący się robotniczymi dziećmi. Organizowano tu odczyty i dyskusje, zabawy taneczne, był klub sportowy, klub młodzieżowy, tani sklep z przyborami szkolnymi. Przedszkole, biblioteka, czytelnia działają do dziś pod egidą domu kultury imienia Żeromskiego. Patronował on instytucji zresztą jeszcze przed wojną, a wybrany został nieprzypadkowo - wszak dla robotniczej biedoty skromne mieszkania na osiedlu były niemal "szklanymi domami" z "Przedwiośnia".

Ciekawe, że to właśnie na osiedlu wybuchły pierwsze bomby, które Luftwaffe zrzuciło na Warszawę. Po wojnie budynki przejęło miasto. Duża część mieszkań to wciąż lokale komunalne. Bloki są zaniedbane i aż się proszą o remont, o przywrócenie im przedwojennego szyku. Mieszkanie tutaj nie jest może marzeniem korporacyjnych elit, ale do dziś pokazuje się je architektom za granicą jako przykład dobrze zaprojektowanej funkcjonalnej architektury. Warto zadbać o to osiedle.

(wk)


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Wola

TOR, czyli robotnicze osiedle jak z utopii

Bloki osiedla TOR (część południowa) widziane od strony ul. Ożarowskiej źródło: Wikipedia.org/Mikiapole3








Ten tekst nie ma jeszcze komentarzy na forum. Twój może być pierwszy...


komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

Jak chcesz autoryzować ten wpis?



nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 




więcej
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Różne
 TRALKI BETONOWE - Figury ogrodowe, Fontanny, Wazony Wyroby betonowe z białego cementu: - figury - fontanny - wazony i kosze - tralki balkonowe i ogrodzeniowe - balustrady i kolumny Ceny producenta. Informacje: Pon - Sob godz. 8 - 20 Nowa Sól woj. Lubuskie weltbet@gmail.com tel: 516 593 101 www.weltbet.pl

Dam pracę
 Program wypłaca od 9 lat, zarobki nawet 2021,50 zł w pierwszym miesiącu działania !!! -Bez żadnych inwestycji, -Bez doświadczenia -Bez polecania -Bez ryzyka Możesz zacząć już dziś Wszystko Ci wytłumaczę Kontakt: familodlaciebie@gmail.com

Gastronomia
 Relax Qultura zaprasza pon-son 10.00-18.00. Kanapki, obiady i organizacja wydarzeń na zamówienie. ul. Marymoncka 34, teren AWF. Napisz klub@awfrelax.pl Zadzwoń 505121102 FB awfrelax

GIEŁDA SĄSIADÓW - ODDAM ZA DARMO
 SKUP AUT WARSZAWA I OKOLICE INTERESUJE NAS KAŻDE AUTO DOJAZD DO KLIENTA UMOWA KUPNA SPRZEDAŻY SKUP AUT WARSZAWA TEL 572 124 555 e-mail 24skup@wp.pl U W A G A PEŁNA OFERTA NA NASZEJ STRONIE www.autoskupwawa.pl WKLEJ LINK DO PRZEGLĄDARKI


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
regeneracja wtryskiwaczy warszawa   •   regeneracja wtrysków mazowieckie