Kiedyś były dumą Warszawy. Zabytki ery przemysłu

Z perspektywy dzisiejszych czasów, gdy wszystkie pasażerskie linie kolejowe są dotowane przez państwo i samorządy, geneza Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej może wydawać się nieprawdopodobna. Inicjatorami budowy byli dwaj deweloperzy: wiceprezes Banku Polskiego Henryk Łubieński i właściciel sieci kurierskich dorożek Piotr Antoni Steinkeller. Założona przez nich spółka akcyjna - z pomocą kredytu udzielonego przez Imperium Rosyjskie - w zaledwie dziesięć lat zbudowała linię kolejową z Warszawy do Maczków - dzisiejszej dzielnicy Sosnowca, znajdującej się w XIX wieku na granicy rosyjsko-austriackiej. Fabryka Norblina z dwiema prestiżowymi nagrodami za rewitalizację historycznej przestrzeni Fabryka Norblina została uhonorowana dwiema z trzech nagród przyznanych podczas gali RealTimes Mid-Summer Night 2026. Jury doceniło rewitalizację historycznej przestrzeni i nadanie jej nowego, wielofunkcyjnego charakteru.

Kolejowe zabytki Warszawy

Jak przypomina Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków, Dworzec Wiedeński znajdował się na rogu Marszałkowskiej i Al. Jerozolimskich, w miejscu dzisiejszej Patelni nad stacją metra Centrum. W Warszawie wciąż można jednak znaleźć relikty naszej pierwszej linii kolejowej.

- Szczególnie na Woli można napotkać charakterystyczne ceglane budynki techniczne, magazyny, warsztaty czy domy dla pracowników - pisze konserwator zabytków. - Były one zapleczem, które umożliwiało sprawne działanie Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, zwłaszcza po wybudowaniu linii obwodowej. Jednym z nich jest ceglany jednopiętrowy budynek z lat dziewięćdziesiątych XIX wieku stojący na Woli przy Tunelowej 2, wpisany do gminnej ewidencji zabytków.

Zabytek z oknami PCV

Budynek powstał prawdopodobnie jako dom mieszkalny dla pracowników kolejowych, o czym świadczy podpis na mapie z 1903 roku, jak i układ wnętrz z dużą liczbą małych pokoi. Kolejarze korzystali z niego również w czasach międzywojennych, gdy przebudowana została m.in. klatka schodowa. Konserwator podejrzewa, że układ pomieszczeń z dużą liczbą małych pokoi nie jest oryginalny.

- We wrześniu 1939 roku dom został uszkodzony, ale zniszczenie nareperowano z zachowaniem układu cegieł w elewacji - informuje Biuro Stołecznego Konserwatora Zabytków. - Współcześnie wymieniono w nim dwanaście par okien, niestety na PCV.

(dg)