Jak przeliczać głosy do Sejmu?
17 października 2007
Większość obywateli, kiedy słyszy o metodzie obliczania głosów w wyborach, zastanawia się nad tym, jak bardzo zagadnienie to jest skomplikowane.
Należy zwrócić uwagę na to, że w Polsce obowiązuje proporcjonalny system wyborczy, a zatem podział mandatów poselskich dla różnych stronnictw politycz-nych musi wyraźnie odzwierciedlać ich poparcie w społeczeństwie, wyrażone w akcie głosowania. Problem polega na tym, że przy wielkiej liczbie głosujących na-leży dobrać metodę rozdzielania tego wielomilionowego poparcia na 460 mandatów poselskich.
Odśnieżać muszą nawet schorowani seniorzy. Przepis, który powinien trafić do kosza
Tegoroczna zima daje się we znaki. Mróz utrzymuje się od tygodni, a opady śniegu powracają co kilka dni. To oznacza dodatkowy obowiązek dla właścicieli nieruchomości - muszą odśnieżać nie tylko swoje posesje, ale również przylegające do nich chodniki. Często pod groźbą kary do 1500 zł obowiązek ten spada na schorowanych seniorów. Lekarze alarmują, że odśnieżanie może prowadzić do zawałów serca. Pojawił się pomysł, by zmienić przepisy.
W zależności od tego, jaka metoda liczenia obowiązuje w danym kraju, mamy pewne różnice w ostatecznym rachunku liczby miejsc poselskich. Zniekształcenie najczęściej polega na tym, że, albo więcej mandatów w stosunku do własnego, pro-centowego poparcia otrzymują ugrupowania, które uzyskały najwięcej głosów, albo słabiej popierane ugrupowania otrzymują więcej, niż wynika to z proporcji poparcia społecznego.
Obowiązujący w Polsce system, opracowany przez belgijskiego matematyka V. d'Hondta, jest klasycznym przykładem metody wzmacniającej zwycięzców wybor-czych w stosunku do przegranych. Jest to jednocześnie bardzo łatwa metoda obli-czania liczby mandatów dla poszczególnych ugrupowań. Polega na tym, że liczbę głosów oddanych na każdą z list wyborczych dzielimy przez kolejne, całkowite licz-by naturalne. Otrzymane w ten sposób ilorazy ustawiamy od największego do naj-mniejszego i biorąc pod uwagę liczbę mandatów dla danego okręgu wyborczego wyliczamy, której liście ile się należy miejsc w Sejmie RP.
Dla ułatwienia obliczeń załóżmy sobie hipotetycznie, że mieszkamy w bardzo małym kraju, gdzie mamy kilka niedużych okręgów wyborczych. Głosujemy w jed-nym z nich, gdzie jest zaledwie 100 uczestników głosowania i wybieramy pięciu posłów. Udział w głosowaniu biorą cztery komitety: A, B, C, D. Lista A uzyskała 45 głosów, B - 28 głosów, C - 20, zaś D - 7 głosów. Tabelka pokazuje jak dzielimy mandaty:
Aby wybrać pięciu posłów podkreślamy tu pięć najwyższych wyników z całej ta-belki. Wyszło nam zatem, że komitet A dostanie trzy mandaty, zaś komitet B i C po jednym mandacie, natomiast D nie dostanie nic. Nierówność podziału widać ponie-kąd w tym, że zwycięskie ugrupowanie ma 45 głosów a dostało aż trzy mandaty, natomiast dwa słabsze ugrupowania B i C razem mają co prawda 48 głosów, ale w sumie otrzymały tylko dwa mandaty. Zatem dwa słabsze ugrupowania wspólnie mogą mieć większe poparcie społeczne, ale realnie otrzymają mniej mandatów.
Oczywiście na poparcie wyborców pracuje cała lista kandydatów z danego ko-mitetu, a więc głosy oddane na każdego kandydata obliczamy wspólnie z innymi. Potem jednak, jeżeli dla listy danego ugrupowania przypadną jakieś miejsca do Sejmu, to rozdzielamy je dla kandydatów z największą liczbą głosów na danej liście. W skrajnym przypadku zatem może się nawet okazać, że kolejność na liście nie ma znaczenia, bowiem kandydat z pierwszego miejsca nie musi otrzymać naj-większej liczby głosów, a mandat może zdobyć ktoś z dalszej pozycji, kto miał wię-cej wyborców indywidualnych.
I ostatnia ważna kwestia w wyborach w Polsce. Otóż jeżeli dany komitet wy-borczy w skali kraju nie przekroczy pięciu procent poparcia, to w ogóle jest pomi-jany przy podziale mandatów. Jeszcze gorzej mają komitety koalicyjne, bowiem zgodnie z art. 133 p. 2 ordynacji wyborczej muszą uzyskać osiem procent poparcia w skali kraju.
Biorąc pod uwagę sondaże przedwyborcze warto podkreślić, że prawdopodob-nie problem przekroczenia "magicznego" progu wyborczego jest największym wyz-waniem większości komitetów uczestniczących w tegorocznych wyborach do Sejmu RP. Nasza tabelka pokazuje też, że metoda d'Hondta jest niejednokrotnie bardziej rygorystyczna niż próg wyborczy. Komitet D dostał 7% głosów i nie uzyskał man-datu.
Sebastian Kozłowski.


















































