Annopol i jego czarna legenda. Zasłużona?

Annopol znajdował się na terenie dzisiejszej Białołęki, ale przed wojną był poza Warszawą. Ze stołecznym osiedlem Bródno łączyły go wąskie uliczki. Pierwsze baraki dla bezdomnych i bezrobotnych zostały oddane do użytku w 1927 roku, ale rozbudowywano je jeszcze przez kilka lat. Lex deweloper na terenie FSO. "Bez nowego mostu pół miasta stanie" Miasto w mieście, które bez mostu Krasińskiego może całkowicie sparaliżować Żerań, Zieloną Białołękę oraz Bródno - to główne obawy mieszkańców tej części Warszawy. Stołeczni radni zgodzili się na realizację ogromnego osiedla w trybie "lex deweloper" na terenie dawnej Fabryki Samochodów Osobowych. Wielu samorządowców z prawobrzeżnej Warszawy od lat walczy o budowę przeprawy, podczas gdy Żoliborz pozostaje temu zdecydowanie przeciwny. Na początku powstało 41 budynków - murowanych i drewnianych - które zamieszkało 810 rodzin.

Ogródki, gołębniki, kury i króliki

Annopol posiadał wodociąg i instalację gazową. Oświetlenie stanowiły przeniesione w wyniku modernizacji sieci śródmiejskiej latarnie gazowe. Na barakach zawisły emaliowane tabliczki z nazwami dziś już zapomnianymi: Wiśniewska, Annopolska, Gajowa, Słońska (według planów miasta uliczka ta istniała do początku lat dziewięćdziesiątych i biegła między altankami działkowymi kolonii Aleksandrówek i łączyła się z ulicą Nowotoruńską - wchłoniętą przez wielką trasę parę wiosen później). Centralnym punktem osiedla był plac Annopolski - dziś również zapomniany. "W roku 1932 bezrobocie obejmowało 22 procent ogółu robotników warszawskich. Jeszcze w roku 1938 w 113 barakach Annopola mieściło się 11-12 tysięcy osób. Za izbę o rozmiarach 4 x 5 metrów kwadratowych płacili tu 18 zł miesięcznie, mieli ogródki, gołębniki, hodowle kur i królików. Wielu spośród dawnych bezrobotnych zdeklarowało się w tym rezerwacie nędzy, weszło w szeregi praskiego półświatka" - pisał Jerzy Kasprzycki w książce "Pożegnania warszawskie" z 1971 roku. Baraki rozebrano w latach 60. XX wieku, by ich miejsce zajęły fabryki i magazyny. A jakie są Państwa wspomnienia związane z Annopolem? Gorąco prosimy o wysyłanie listów i e-maili do redakcji.

"Milicja zwalcza meliny"

W czasie zdobywania Warszawy w 1944 roku przez polskie i radzieckie wojska Annopol został zburzony, ale szybko się odbudował. Jeszcze w latach sześćdziesiątych był symbolem nędzy i biedy. Halina Michalikowska, kierowniczka poradni społeczno-wychowawczej przy Toruńskiej 23 wspominała, że dzieci annopolan były brudne i głodne. Ich rodzice - niepiśmienni i zamroczeni alkoholem. Nierzadko na terenie przeznaczonego do likwidacji getta dla bezdomnych interweniowała milicja. "Milicja Pragi Północ zwalcza meliny pijackie", "Obrabowali samotną kobietę", Zbrodniczy żart", "Młodzi chuligani", "Chuligani na trasie" - to tylko niektóre tytuły z "Życia Warszawy" z lat sześćdziesiątych. Oto jedna z reporterskich relacji: "Nieznani sprawcy usypali na torowisku tramwaju "12" na Żeraniu przy ul. Marywilskiej stertę kamieni. Tylko dzięki przytomności umysłu motorniczego nie doszło do wypadku" - relacjonował nieistniejący już dziennik.

REKLAMA

"Frania chodziła na okrągło"

Jednak taka opinia o Annopolu - jako miejscu wyklętym - w opinii jego byłych mieszkańców jest kłamstwem. "Annopol lat sześćdziesiątych pamiętam lepiej niż dobrze. Mieszkałem wówczas w okolicy placu Bankowego (wówczas Feliksa Dzierżyńskiego - przyp. PB), w rodzinie inteligenckiej. Ojciec urzędnik, matka nauczycielka. Po co ja jeździłem na Bródno? W jednym z baraków mieszkał mój wujek, absolutny arystokrata robotniczy. Wyjeżdżał on na tzw. budowy eksportowe. To on, a nie moi rodzice, miał radio i odkurzacz (...) Moja ciocia miała jakieś przegięcie na punkcie czystości. Codziennie pracował odkurzacz, codziennie odsuwała meble, żeby dokładnie posprzątać. Pralka Frania chodziła niemal na okrągło" - napisał do mnie przed laty pan Stanisław Turski. Podobnie Annopol zapamiętał bokser Jan Dolecki, wielokrotny mistrz Warszawy w tej dyscyplinie. Tak pisał w liście: "Mieszkałem na Annopolu w baraku 35 m. 16, a po wojnie przemianowanym na Marywilską 12 m. 150. Pamiętam Annopol z czasów okupacji i po wojnie. Ten czysty i zadbany, z alejkami wśród baraków, utwardzonymi leszem i wytyczonymi białymi słupkami, co było zasługą dozorcy Kapuśniaka (...) Większość moich koleżanek i kolegów mieszkała schludnie i czysto, a poziomem inteligencji i dyscypliny nie odbiegaliśmy od innych mieszkańców Warszawy. Ja i mój brat Tadeusz w latach 50. byliśmy mistrzami i reprezentantami Warszawy w boksie. Uczyłem się w szkole nr 42 i z tej szkoły pozostał mi w pamięci pan Lancholc. Ten wybitny pedagog uczył nas, że tam, gdzie znajduje się godło państwa, należy zdjąć czapkę, a w tramwaju mówić pasażerom dzień dobry" - wspominał pan Dolecki.

Baraki rozebrano w latach 60. XX wieku, by ich miejsce zajęły fabryki i magazyny. A jakie są Państwa wspomnienia związane z Annopolem? Gorąco prosimy o wysyłanie listów i e-maili do redakcji. Wspomnienia będą bezcennym świadectwem historii Bródna i Białołęki.

Przemysław Burkiewicz