REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Wola Pozytywnie

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga
REKLAMA

REKLAMA

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Kolonia Wawelberga przy Górczewskiej 15 to miejsce na mapie Woli absolutnie wyjątkowe. Zresztą nie tylko Woli, bo Kolonia to ewenement na skalę znacznie większą. W wędrówce po miejscach ważnych dla wolskiej tożsamości nie można tam nie zajrzeć.

REKLAMA
Osiedle powstało w 1898 roku. Za granice miasta władze carskie uznawały wzniesione w drugiej połowie XVIII wieku okopy Lubomirskiego. Do Warszawy w poszukiwaniu pracy i chleba zjeżdżały tłumy. Stolica się dusiła. Opisy Powiśla z "Lalki" Prusa nie odbiegają ani trochę od ówczesnej rzeczywistości. Jako mieszkania biedota wykorzystywała każdą wolną izbę, każdą piwnicę, strych, czy walącą się szopę. Przerażony ciasnotą, zaduchem i warunkami życia niezamożnej części społeczeństwa, bankowiec żydowskiego pochodzenia - Hipolit Wawelberg postanowił ufundować budowę za rogatkami miasta nowego osiedla z przestronnymi, widnymi mieszkaniami i całą infrastrukturą niezbędną do funkcjonowania i skosztowania dobrodziejstw społecznego awansu. Budowa kosztowała sporą na ówczesne czasy kwotę 550 tys. rubli.

Utopista czy marzyciel?

Co Wawelbergowi strzeliło do głowy? Wymyślił sobie, że stworzy mieszkania dla robotników, którzy wynajmą je za niewielkie pieniądze i wreszcie będą mogli godnie żyć. Pomysł podsunęła mu podróż do Anglii. A że był człowiekiem czynu, wziął się po prostu do realizacji projektu. Wawelberg już w przeszłości dał się poznać z działalności filantropijnej. Po ojcu, który przeszedł drogę od tragarza do milionera, przejął świetnie prosperujący bank. Hipolit Wawelberg zmarł rok po ostatecznym zasiedleniu kolonii w 1901 roku. Ale jego eksperyment społeczny trwał. Kolonia wciąż żyła wedle jego zasad, a mieszkanie tu było marzeniem wielu. Także w międzywojniu. Ale zamiast wieść żywot bankiera, walczył w powstaniu styczniowym i musiał wyjechać za granicę. Z woli ojca został bankierem, objął dyrekcję oddziału rodzinnego banku w Petersburgu. Tam już mieszkał na stałe aż do śmierci, ale zasłynął działalnością dobroczynną w kraju. Fundował stypendia dla studentów, organizował ochronki dla sierot i stołówki dla biedoty, wydawał książki i czasopisma, spłacił długi Henryka Sienkiewicza, za niemałe łapówki zbudował pomnik Mickiewicza. Trochę jak Wokulski szansę na wyzwolenie kraju widział w jego cywilizacyjnym rozwoju. I stąd wzięła się właśnie Kolonia Wawelberga.

Koszary dla robotników

Razem z żoną - Ludwiką założył Towarzystwo Tanich Mieszkań i zlecił projekt znanemu architektowi Edwardowi Goldbergowi wyposażając go jednak w szczegółowe wytyczne co do metrażu mieszkań i funkcjonalności całego przedsięwzięcia. I stało się. W sąsiedztwie dominujących w okolicy drewnianych chałup wzniósł trzy murowane domy mieszkalne i trzy budynki socjalne utrzymane w stylistyce zabudowy koszarowej. Mieszkania były widne, wysokie, miały bieżącą wodę, kanalizację, na piętrach mieściły się toalety oraz pierwsze w stolicy zsypy na śmieci.

W sumie do dyspozycji lokatorów było tu 335 jedno- i dwupokojowych mieszkań. Na terenie osiedla była szkoła, ochronka, sklepy, sala zabaw, pralnia, skład węgla, boisko piłkarskie oraz łaźnia. Była też przychodnia, w której urzędował lekarz. Nie tylko leczył, ale i np. bezpłatnie szczepił wszystkich mieszkańców przeciwko ospie.

Dla robotniczej ludności był to prawdziwy luksus. Nic dziwnego, że chcieli tu mieszkać wszyscy robotnicy z pobliskich zakładów i fabryk. Miejsca wystarczyło dla 1200 osób. Później ta liczba rosła. Lokatorzy płacili bardzo niskie czynsze, z których pokrywano koszty napraw i zaplecza socjalnego. Mieszkańcy Kolonii musieli przestrzegać regulaminu. Nie wolno było hodować zwierząt, poza psami ani pić alkoholu.

Kolonia trwa

Hipolit Wawelberg zmarł rok po ostatecznym zasiedleniu kolonii w 1901 roku. Ale jego eksperyment społeczny trwał. Kolonia wciąż żyła wedle jego zasad, a mieszkanie tu było marzeniem wielu. Także w międzywojniu.

Niewielu lokatorów Kolonii przeżyło wojnę. W piątym dniu powstania warszawskiego Niemcy weszli na teren osiedla i wymordowali mieszkańców. Po wojnie mieszkania w Kolonii wciąż były prestiżowe. W większości rozdzielono je zatem miedzy partyjnych dygnitarzy. Mieszkał tu między innymi Hilary Minc. Z czasem znaleźli lepsze mieszkania, a na ich miejsce przychodzili coraz mniej znaczący. Kolonia niszczała. I trwała pozostawiona sama sobie. I tak trwa właściwie do dzisiaj. Praktycznie od lat 50. nie została wyremontowana. Tyle tylko, że historyczny bruk zastąpiono kostką. Wcześniej, w 2003 roku wyburzony został też dawny budynek, w którym mieściła się łaźnia, pralnia i kaplica katolicka. Miejmy nadzieję, że na tym straty się skończą, bo warto to oryginalne miejsce zachować, choćby w otoczeniu szklanych i chromowych domów, co w kontekście marzeń Wawelberga też ma jakoś symboliczne znaczenie.

(wk)


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Wola

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Hipolit Wawelberg
źródło: Żydowski Instytut Historyczny


Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

źródło: Żydowski Instytut Historyczny


Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

źródło: Żydowski Instytut Historyczny


Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

źródło: Żydowski Instytut Historyczny


Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga

Eksperyment społeczny, czyli absolutnie wyjątkowa Kolonia Wawelberga







30.03.2016 14:12 #Wolazmian
Świetne zdjęcia, choć troszkę pomieszane. To z płaskorzeźbą-portretem i powyższe pokazuje dom z ulicy Ludwiki 1, reszta z ul. Górczewskiej czy może jeszcze to jeszcze ul. Leszno?
15.04.2016 12:42 #Żelazna
=> Wolazmian

Górczewska zaczyna się od Młynarskiej, więc nie z Leszna. A zdjęcie portretów faktycznie z ul. Ludwiki 1.
O ile wiem, dom pod adresem Ludwiki 1 też został ufundowany przez fundację Wawelbergów ale po I WŚ, wiele lat po śmierci Hipolita Wawelberga. Było to tzw. Drugie Osiedle Tanich Mieszkań.

  Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych (tj. adresu IP, który zapisze się automatycznie) przez Echo Media Plus sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie, ul. Wspólna 3.
Niniejsza zgoda jest warunkiem koniecznym do skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Dane osobowe są przetwarzane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo i poufność. Z Inspektorem Ochrony Danych można kontaktować się mailowo pod adresem poczty elektronicznej: rodo@gazetaecho.pl.
Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie celu ich podania, tj. skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl.
W tym wypadku nie jest możliwe wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych w postaci adresu IP.
Mają Państwo prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie naruszenia prawa do ochrony danych osobowych lub innych praw przyznanych na mocy RODO.

komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 



REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA


więcej
REKLAMA

 



REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Zdrowie i Uroda
 ### DOMOWE WIZYTY PIELĘGNIARSKIE //// TEL 574-213-026 /// Usługi pielęgniarskie profesjonalnie - Warszawa i okolice. Zdejmujemy szwy w domu, wykonujemy opatrunki, zastrzyki, kroplówki, lewatywy. Zajmujemy się pielęgnacją odleżyn i innych ran trudno gojących się. Pomożemy w pielęgnacji stomii. Stawiamy bańki próżniowe bez ogniowo. Oferujemy Państwu możliwość skorzystania z naszej szerokiej wiedzy medycznej popartej wieloletnią praktyką pielęgniarską. Z wizytą pielęgniarską dojedzie do pacjenta magister pielęgniarstwa z kilkunastoletnim stażem w zwodzie. Potrzebujesz pomocy zaufanej pielęgniarki ----ZAPRASZAMY

GIEŁDA SĄSIADÓW - SPRZEDAM ZA GROSZE
 Pożycz w 72 godziny w tempie 2% Skorzystaj z szybkiej i niezawodnej pożyczki indywidualnej w maksymalnie 72 godziny. Szukasz odpowiedzialnej pożyczki w przystępnej cenie? Zrealizuj swoje marzenia, swoje projekty, zakup nieruchomości, nowy samochód, pożyczkę na pracę, zakup kredytu, prywatną inwestycję lub inne osoby korzystające z pożyczki między osobami fizycznymi. pożyczka od 1000 do 10 000 000 euro. - Stała stawka 2%. Zapewnienie środków na koncie w ciągu 72 godzin. Masz stałą stopę, dzięki czemu ułatwia się stałe płatności miesięczne i zarządzanie budżetem. Skontaktuj się z nami: E-mail: agenziaf@yahoo.fr

Różne
 finanse na poziomie nieba oferuje gwarancje i niezawodna oferte pozyczki o oprocentowaniu 1.5%. Oferujemy pozyczki osobiste i biznesowe wszystkim potrzebujacym pozyczek. Jesli jestes zainteresowany pozyczka, skontaktuj sie z nami juz dzis: skylevelfinance.ltd@gmail.com strona internetowa: www.skylevelltd.com

Sala konferencyjna do wynajęcia
 Pilna i wiarygodna oferta kredytowa Jesteśmy stowarzyszeniem prywatnych inwestorów. Oferujemy kredyty indywidualne lub komercyjne o wartości od 10 000 EUR do 50 000 000 EUR po 2%, przy maksymalnym okresie spłaty 25 lat. Prosimy o kontakt przez e-mail: laurabettery@gmail.com


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
REKLAMA
REKLAMA