Tu 100 lat temu była granica Warszawy

Podczas I wojny światowej niemieckie wojska zdobyły trzecie co do wielkości miasto Imperium Rosyjskiego i osadziły w nim własnego gubernatora. Miastem tym była Warszawa, zaś gubernatorem - Hans von Beseler, pod rządami którego warszawiacy zaczęli usuwać z ulic rosyjskie napisy, zmieniać cerkwie na kościoły katolickie i pozbywać się innych symboli obcego panowania. 8 kwietnia Beseler podpisał decyzję o znacznym rozszerzeniu granic Warszawy. Żerański Orlik długo poczeka na modernizację. Koszt zwala z nóg Jeszcze przed wakacjami białołęcki ratusz ogłosił, że Orlik przy skrzyżowaniu Krzyżówki i Kowalczyka na Żeraniu musi zostać zamknięty. Powód? Fatalny stan nawierzchni, który stwarzał zagrożenie dla korzystających. Przyłączono wówczas m.in. Mokotów, Gocław i Żoliborz a na terenach, które stały się własnością miasta, zaczęto wkrótce budować od zera całe dzielnice.

Na Białołęce tamte czasy pamiętają tylko pojedyncze budynki. Kościół przy Klasyków miał wówczas zaledwie kilka lat, od dawna istniał zespół pałacowy przy Mehoffera, zajmowany dziś przez seminarium duchowne, a kościoły przy Mehoffera i Głębockiej już wtedy były kilkusetletnimi zabytkami. Do Warszawy najlepiej było dojeżdżać pociągami, kursującymi jak dziś linią kolejową biegnącą przez Choszczówkę, Płudy i Żerań. Istniała także druga, wąskotorowa, wzdłuż dzisiejszej Modlińskiej.

Gdyby nie Beseler, dziś w granicach Warszawy leżałyby tylko nieliczne budynki stojące na Żeraniu. Granica przebiegałaby przez teren elektrociepłowni, pozostawiając "na wsi" hipermarket i pozostałości fortu Pelcowizna. Warszawskie adresy miałyby budynki Cezex i Warel, urząd celny i kilka budynków przy węźle północnej obwodnicy z Marywilską. Najłatwiej wyobrazić sobie granicę z 1916 roku stojąc na Elektronowej - południowa strona ulicy była w Warszawie, północna już poza miastem.

(dg)

.