Test wodorowo-metanowy - co wykrywa i jak przebiega badanie na SIBO?

Test wodorowo-metanowy - wskazania do badania

Test wodorowo-metanowy jest najczęściej wykorzystywanym i - co istotne - nieinwazyjnym badaniem w kierunku SIBO. Objawy, będące jednocześnie wskazaniami do wykonania testu, to między innymi:

• wzdęcia, bóle brzucha i uczucie pełności. Brzuch staje się wzdęty szczególnie po posiłkach, a pacjent może odczuwać zwiększoną ilość gazów, przelewanie w jamie brzusznej lub dyskomfort. Objawy nasilają się w SIBO po spożyciu produktów bogatych w błonnik czy fermentujących;

• przewlekła biegunka - nadmierna fermentacja i zaburzenia procesów trawienia nierzadko prowadzą do pojawienia się luźnych stolców. W bardziej nasilonych przypadkach prowadzi to do zaburzenia wchłaniania składników odżywczych, a nawet utraty masy ciała;

• zaparcia - występują szczególnie w sytuacji zwiększonej produkcji metanu, którego obecność wiąże się ze spowolnieniem pasażu treści jelitowej - dlatego u pacjentów z zaparciami zasadne może być wykonanie badania uwzględniającego również pomiar tego gazu;

• objawy skórne - zaburzenia wchłaniania związane z przerostem mikroorganizmów mogą prowadzić do niedoborów składników odżywczych, co negatywnie wpływa na kondycję skóry, włosów i paznokci;

• objawy psychiczne i neurologiczne - SIBO i jego uciążliwe symptomy wpływają na pogorszenie nastroju pacjenta, zmienność nastrojów, a nawet na izolację społeczną. Szczególne znaczenie może mieć również niedobór witaminy B12, prowadzący nierzadko do zaburzeń koncentracji czy zmian nastroju.

Diagnostyka i badania SIBO w praktyce

W diagnostyce SIBO najbardziej precyzyjne są badania mikrobiologiczne materiału pobranego z jelita cienkiego. Metoda ta ma jednak istotne ograniczenia - pobranie materiału wymaga wykonania procedury endoskopowej, a samo badanie jest bardziej czasochłonne i kosztowne. To właśnie z tego względu testy oddechowe pozostają praktycznym i nieinwazyjnym narzędziem stosowanym w rozpoznawaniu SIBO.

Na czym polega test? Przed rozpoczęciem badania pacjent oddaje próbkę wydychanego powietrza, która stanowi wartość wyjściową. Następnie wypija roztwór substancji testowej - najczęściej glukozy lub laktulozy. W określonych odstępach czasu pobierane są następne próbki powietrza, w których określa się stężenie wodoru i metanu. Obecność tych gazów w wydychanym powietrzu świadczy o nadmiernej aktywności flory bakteryjnej jelita cienkiego, co - wraz z obrazem klinicznym prezentowanym przez pacjenta - jest podstawą do rozpoznania SIBO.

Test wodorowo-metanowy można wykonać, przykładowo, w jednym z punktów ALAB laboratoria w Warszawie: https://www.alab.pl/punkty-pobran/warszawa. Aby jednak jego wynik był wiarygodny, konieczne jest szczegółowe przygotowanie pacjenta do badania.

Test wodorowo-metanowy - przygotowanie do testu na SIBO

Odpowiednie przygotowanie do testu wodorowo-metanowego - tak, jak zostało to wspomniane powyżej - jest kluczowe dla uzyskania wiarygodnego wyniku. Stężenie wodoru i metanu w wydychanym powietrzu może bowiem zmieniać się pod wpływem przyjmowanych leków, sposobu odżywiania, palenia papierosów, aktywności fizycznej czy obecności bakterii w jamie ustnej. Wśród najważniejszych zaleceń wyróżnia się:

• odstawienie niektórych leków - przez około 4 tygodnie przed badaniem nie powinno przyjmować się antybiotyków - leki te zmieniają bowiem skład mikrobioty jelitowej, a tym samym mogą wpływać na ilość produkowanego wodoru i metanu. Na minimum 7 dni przed badaniem powinno się również zaprzestać stosowania leków prokinetycznych (regulujących perystaltykę jelit), przeczyszczających oraz inhibitorów pompy protonowej (stosowanych między innymi w chorobie refluksowej przełyku). W ciągu 24 godzin przed badaniem nie należy stosować opioidów, ziół, suplementów czy adaptogenów;

• dostosowanie diety i bycie na czczo - w dniu poprzedzającym badanie należy ograniczyć produkty zawierające łatwo fermentujące węglowodany oraz dużą ilość błonnika. Zalecenia dietetyczne obejmują spożywanie produktów nieprzetworzonych, niskoresztkowych, a także unikanie produktów wzdymających - w tym roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych i innych pokarmów silnie fermentujących. Przed badaniem konieczne jest również pozostanie na czczo;

• przygotowanie jamy ustnej - znajdujące się w niej bakterie mogą fermentować spożywane węglowodany i wpływać na początkowe stężenie wodoru w wydychanym powietrzu, dlatego przed pobraniem pierwszej próbki zaleca się odpowiednie oczyszczenie jamy ustnej - umycie zębów pastą bez ksylitolu i - ewentualnie - przepłukanie ust płynem antyseptycznym;

• unikanie ekspozycji na dym tytoniowy - palenie papierosów (zarówno czynne, jak i bierne) może wpływać na stężenie gazów w wydychanym powietrzu i tym samym zakłócać wynik badania - dlatego w dniu wykonywania testu należy powstrzymać się od palenia;

• unikanie wysiłku fizycznego w dniu badania - intensywny wysiłek może zmieniać sposób oddychania, a hiperwentylacja wpływa na stężenie wodoru w wydychanym powietrzu, dlatego podczas wykonywania testu pacjent powinien odpoczywać i unikać ćwiczeń;

• odpowiednie zaplanowanie innych badań - na wiarygodność testu może wpływać również wykonanie innych procedur, które zmieniają skład mikrobioty jelitowej lub tempo pasażu jelitowego. Szczególne znaczenie ma przygotowanie do kolonoskopii, podczas którego stosuje się preparaty powodujące intensywne oczyszczenie jelita. Zaleca się, by odczekać około 4 tygodnie po oczyszczeniu jelita, przed wykonaniem testu oddechowego.

Należy podkreślić, że wynik testu zawsze trzeba interpretować w połączeniu z objawami występującymi u pacjenta, informacjami z wywiadu oraz innymi wynikami badań. Test wodorowo-metanowy nie jest bowiem badaniem doskonałym, a jego wartość diagnostyczna zależy w dużym stopniu od właściwego przygotowania do całej procedury. Niemniej, jest on bezpiecznym i nieinwazyjnym elementem diagnostyki pacjentów z dokuczliwymi objawami ze strony układu pokarmowego.

Źródła:

1. Dr n. med. D. Wnęk, Wodorowy test oddechowy - kiedy go wykonać i jak się do niego przygotować?, Medycyna Praktyczna - Dla Pacjentów, 01.08.2022

2. Lek. A. Strukow, SIBO - objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie, Centrum Wiedzy ALAB, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/sibo-rozrost-bakteryjny-w-jelicie-cienkim , dostęp: 14.09.2026

3. Lek. A. Strukow, Jadłospis przed testem SIBO. Jak się przygotować do badania?, Centrum Wiedzy ALAB, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/jadlospis-przed-testem-sibo-jak-sie-przygotowac-do-badania/ , dostęp: 14.09.2026

4. Dr n. med. A. Mokrowiecka, Wodorowy test oddechowy w rozpoznaniu zespołu przerostu bakteryjnego jelita cienkiego, Medycyna Praktyczna - Dla Pacjentów, 28.04.2015

5. M. Nowak, P. Gulbicka, M. Grzymisławski, Wodorowe testy oddechowe jako narzędzie w diagnostyce schorzeń gastroenterologicznych, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2015, tom 6, nr 3

6. Lek. J. Dudkiewicz, dr hab. n. med. i n. o zdr. M. Banasiuk, Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, Pediatria po Dyplomie 06/2023

7. M. Bugajski, Zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO) - diagnostyka, leczenie i profilaktyka, Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy, tom 14, nr 2 (2022)