REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Wola

społeczeństwo

 

Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów

  26 stycznia 2022

Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów
Fot. Szymon Lenarczyk, źródło: Fundacja Dziedzictwa Kulturowego

Na Cmentarzu Żydowskim przy Okopowej dobiegły końca prace nad upamiętnieniem Żydów zmarłych lub zamordowanych na ulicach getta i pochowanych w jednym z największych grobów masowych w Europie.

REKLAMA

W pierwszych miesiącach niemieckiej okupacji pochówki Żydów zmarłych w Warszawie odbywały się w indywidualnych grobach, zgodnie z tradycją i prawem żydowskim. Później, gdy w getcie umierały setki ludzi dziennie, mieszkańców zaczęto grzebać w masowym grobie na cmentarzu przy Okopowej. W dwóch dołach o wymiarach 10x10 i 10x20 metrów oraz o głębokości 8 metrów spoczęło od kilkunastu do kilkudziesięciu tysięcy bezimiennych ofiar.

REKLAMA

Masowy grób w Warszawie

W latach 60. artyści Hanna Szmalenberg i Władysław Kalarus zaprojektowali upamiętnienie pomordowanych, tworząc kamienny krąg z głazów z białego marmuru i czarną płytą z inskrypcją. Dokładne granice grobu ustalił dopiero w ubiegłym roku dr Sebastian Różycki z Politechniki Warszawskiej. Było to możliwe dzięki pracom badawczym prowadzonym na terenie cmentarza przez Fundację Dziedzictwa Kulturowego we współpracy z Żydowskim Instytutem Historycznym, a także analizie fotografii lotniczych i zdjęć z lat 1941-1942. Następnie przeprowadzono prace archeologiczno-porządkowe pod nadzorem komisji rabinicznej. W ich wyniku przeniesiono symboliczne pomniki stojące w miejscu masowego grobu do innej części cmentarza.

- Żydzi zamordowani w getcie warszawskim w czasie II wojny światowej to ogromna strata dla całej światowej społeczności żydowskiej, jak i dla społeczności Warszawy: dla jej życia duchowego, tradycji i kultury - mówi Michael Schudrich, naczelny rabin Polski. - W judaizmie dusza jest źródłem świętości a ciało jest naczyniem, które nosi w sobie świętość. Zgodnie z tradycją i prawem żydowskim ludzkie ciało pozostaje święte nawet po śmierci i jest takie aż do dnia zmartwychwstania. Dlatego upamiętnienia tysięcy zmarłych Żydów i możliwość modlitwy we właściwym miejscu ich pochówku są dla nas bardzo ważne i potrzebne.

- Groby masowe w Warszawie to dojmujący symbol końca społeczności żydowskiej stolicy - dodaje Lesław Piszewski, przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. - W grobach tych spoczywają Żydzi, którzy umierali lub byli zabijani na ulicach getta warszawskiego. Ci, którzy dożyli do jego likwidacji, zostali w większości zamordowani podczas powstania w getcie między 19 kwietnia a 16 maja 1943 roku oraz w obozie zagłady w Treblince.

REKLAMA

Powstał nowy pomnik

Latem ubiegłego roku Zarząd Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie i Fundacja Dziedzictwa Kulturowego podjęli decyzję o upamiętnieniu ofiar we właściwych granicach masowego grobu. Projekt wykonał zespół architektów z firmy Archiworks: Karol Dzik, Maciej Szpalerski i Krzysztof Matuszewski. W centralnym miejscu upamiętnienia, pomiędzy dwoma oryginalnymi wykopami, stanął ażurowy monument z zawieszonymi w powietrzu kamieniami, układający się w kształt złamanej kolumny jako symbolu przerwanego życia. Poniżej znajduje się zachowana z pierwszego upamiętnienia płyta z inskrypcją. Pomnik jest najważniejszym punktem miejsca pamięci, przy którym odwiedzający będą mogli kłaść kamienie lub zapalać znicze. Granice masowych grobów zostały oznaczone ścianami ze stali kortenowskiej, pomiędzy którymi ułożono głazy i kamienie mające symbolizować tysiące Żydów zamordowanych w warszawskim getcie. Upamiętnienie nie narusza ukształtowania zabytkowego cmentarza i stanowi tło dla historycznych nagrobków. Swoim rozmiarem ma uświadamiać ogrom masowego grobu.

- Groby masowe na Cmentarzu Żydowskim to jedno z najważniejszych miejsc świadczących o tragicznej historii naszego miasta i jego mieszkańców - mówi dr Michał Laszczkowski, prezes Fundacji Dziedzictwa Kulturowego. - To wręcz niewyobrażalne, że na tak niewielkim obszarze pochowano tak wielu ludzi. Poruszające jest także, że czas zatarł pierwotne granice grobów i dopiero w zeszłym roku, 75 lat po wojnie, udało się nam je prawidłowo wyznaczyć i godnie upamiętnić pochowanych w nich Żydów.

Utworzenie miejsca pamięci kosztowało 1,3 mln zł. Prace zostały sfinansowane z budżetu państwa i Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie. Wiosną upamiętnienie zostanie wzbogacone o tablice edukacyjne, a także 3,6 tys. siewek barwinka pospolitego, który pokryje teren wokół monumentu.

(dg)

Dziękujemy, że czytasz nasze artykuły. Chcesz na bieżąco śledzić ważne sprawy w Twojej dzielnicy i w Warszawie? Zapisz się do naszego newslettera.

Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów
Fot. Karol Dzik, źródło: Fundacja Dziedzictwa Kulturowego
Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów
Fot. Szymon Lenarczyk, źródło: Fundacja Dziedzictwa Kulturowego
Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów
Fot. Karol Dzik, źródło: Fundacja Dziedzictwa Kulturowego
Olbrzymi pomnik na cmentarzu. Powstał w miejscu masowego grobu Żydów
Fot. Karol Dzik, źródło: Fundacja Dziedzictwa Kulturowego
 

Komentarze (1)

# Arpa61

23.03.2022 20:09

Kiedyś tam zaglądałem. Ale od czasu, gdy sprzedają BILETY nie ma mowy, abym tam poszedł.
więcej na forum

REKLAMA

REKLAMA

Najnowsze informacje

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Artykuły partnerskie

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

Polecamy w naszym pasażu

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA

REKLAMA