Warszawa chroni kolejną mozaikę. Foksal 10 w rejestrze zabytków

Decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Marcina Dawidowicza, do rejestru zabytków wpisano kamienną mozaikę zdobiącą reprezentacyjny hol budynku biurowego przy ul. Foksal 10 w Warszawie. Obiekt ten to dawny Pałac Marii Przeździeckiej, a później siedziba Domu Kultury Radzieckiej. Pałac Karasia wrócił na chwilę i odświeżył dyskusję Warszawskie Krakowskie Przedmieście na kilka tygodni cofnęło się w czasie. Wszystko za sprawą ekipy filmowej nowej wersji "Lalki". W ramach scenografii odtworzono m.in. fragment nieistniejącego dziś Pałacu Karasia - jednego z najbardziej rozpoznawalnych niegdyś budynków tej części stolicy. Scenografia na nowo rozbudziła dyskusję: czy Warszawa powinna odbudować ten zabytek naprawdę?

Opis mozaiki - unikatowa kompozycja artystyczna

Kompozycja plastyczna znajduje się na parterze i pokrywa ściany holu od podłogi aż po wysokość około 4,25 m. Obejmuje również fragmenty ścian przy klatce schodowej. Mozaika została wykonana z naturalnych kamieni w odcieniach beżu, szarości, brązu, zieleni i fioletu, m.in. marmuru, wapienia czy serpentynitu.

Elementy tworzą rytmiczne, pionowe pasy stanowiące tło dla motywów figuratywnych i symbolicznych. Zróżnicowane kształty płyt - geometryczne i wieloboczne - układane są w modułach, a spoiny dopasowano kolorystycznie do kamienia.

Wartość artystyczna i historyczna mozaiki

Jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, mozaika wyróżnia się wysokimi walorami artystycznymi i indywidualnym charakterem. Nawiązuje do realizacji radzieckich z lat 60.-80. XX wieku, kiedy monumentalne mozaiki o charakterze propagandowym były powszechnie stosowane w przestrzeni publicznej.

Dekoracja przedstawia bogaty program symboliczny związany z przemysłem, nauką i kulturą. Pojawiają się postaci robotników, rolników, naukowców, artystów i filozofów. Mimo ideologicznego kontekstu jej przesłanie ma dziś charakter uniwersalny.

REKLAMA

Styl i inspiracje - od kubizmu do awangardy

Kompozycje figuralne utrzymane są w stylistyce kubistycznej, z uproszczoną, wyraźną linią konturu. Całość odróżnia się od estetyki socrealizmu i nawiązuje do osiągnięć wczesnej awangardy rosyjskiej oraz powojennego modernizmu.

REKLAMA

Historia budynku przy Foksal 10

Budynek powstał w 1890 roku dla hrabiny Marii Przeździeckiej. W okresie międzywojennym mieściło się tu Poselstwo, a następnie Ambasada Japonii. W czasie II wojny światowej obiekt został uszkodzony, a jego częściowa odbudowa nastąpiła w 1950 roku.

W kolejnych latach funkcjonował tu Dom Kultury Radzieckiej, później Dom Radzieckiej Kultury i Nauki. Po jego zamknięciu w latach 90. budynek pełnił funkcje biurowe.

Wniosek organizacji społecznej

Postępowanie administracyjne wszczęto na wniosek Stowarzyszenia Miasto Jest Nasze, które zabiegało o objęcie mozaiki ochroną konserwatorską.

Red