Młody Sherlock Holmes. Tom 3. Lodowe ostrze

Słońce migotało na powierzchni wody, kłując Sherlocka w oczy sztyletami światła. Mrugał raz po raz i przymykał powieki, żeby uchronić źrenice przed blaskiem.

Niewielka łódka wiosłowa kołysała się łagodnie pośrodku jeziora. Dookoła we wszystkich kierunkach rozciągały się trawiaste zbocza, porośnięte tu i ówdzie krzakami i drzewami. Jezioro znajdowało się jakby na dnie zielonej wazy, której pokrywkę stanowiło bezchmurne, błękitne niebo.

Sherlock siedział na dziobie łodzi, zwrócony tyłem do kierunku ruchu. Amyus Crowe usadowił się na rufie, ta pod jego ciężarem zanurzała się w wodę, co powodowało, że dziób wznosił się do góry. W ręku mężczyzna trzymał bambusową wędkę. Z jej czubka zwisała cienka żyłka z przyczepionym na końcu pęczkiem piórek, który dryfował na powierzchni wody. Była to przynęta, która głodnym rybom miała wydawać się muchą.

Między nimi, na dnie łódki, stał pusty wiklinowy koszyk.

- Dlaczego zabrał pan tylko jedną wędkę? - zapytał z niezadowoleniem Sherlock.

- To nie jest dobry dzień na wędkowanie - odparł dobrodusznie Crowe, obserwując przynętę unoszącą się na wodzie - mimo że można by odnieść takie wrażenie. Nie. To jest lekcja umiejętności życiowych.

- Powinienem był się domyślić - mruknął Sherlock.

- Chociaż być może w ten sposób zdobędziemy też coś na kolację dla mnie i Virginii - przyznał Crowe. - Zawsze staram się realizować kilka celów jednocześnie.

- Więc ja mam tylko siedzieć? - zapytał Sherlock. - I patrzeć, jak łowi pan sobie ryby na kolację?

- Mniej więcej. - Crowe uśmiechnął się.

- A czy to długo potrwa?

- Cóż, to zależy.

- Od czego?

- Od tego, czy jestem dobrym wędkarzem, czy nie.

- A jakie trzeba mieć cechy, żeby być dobrym wędkarzem? - zapytał Sherlock. Wiedział, że plecie sznur na włas- ną szyję, ale nie mógł się powstrzymać.

Zamiast odpowiedzieć, Crowe zaczął kręcić mosiężnym kołowrotkiem. Trzymając za jego kościaną rączkę, zręcznie zwijał żyłkę. Pierzasta przynęta wyskoczyła nad powierzchnię, ociekając migoczącymi kropelkami wody. Poderwał wędkę. Żyłka pofrunęła nad jego głową tak szybko, że przynęta aż zniknęła w pędzie. Znów machnął wędką, sztuczna mucha zatoczyła ósemkę na tle błękitnego nieba i z cichym pluskiem spadła na powierzchnię jeziora w innym miejscu. Crowe spojrzał na nią z lekkim uśmiechem.

- Jak wie każdy dobry wędkarz - powiedział - ryba reaguje inaczej w zależności od temperatury i pory roku. Na przykład wiosną wczesnym rankiem ryby w ogóle nie biorą. Woda jest zimna i nie nagrzewa się za bardzo, bo słońce jest nisko i jego promienie odbijają się od powierzchni, więc ryby są ospałe. Ponieważ to stworzenia zimnokrwiste, zależne od otoczenia, krew krąży w nich powoli. Ale wystarczy poczekać do przedpołudnia albo wczesnego popołudnia, a wszystko pomału się zmienia. Ryby zaczynają brać, bo słońce ogrzewa wodę, dzięki czemu są bardziej ruchliwe. Oczywiście wiatr przesuwa cieplejszą warstwę wody, owady i inny drobiazg, którym się żywią, więc wędkarz musi podążać za tym ruchem. Nie ma sensu łowić tam, gdzie woda jest wciąż zimna albo gdzie nie ma pokarmu. A wszystko to może się zmienić w zależności od pory roku.

- Czy mam robić notatki? - zapytał Sherlock.

- Masz głowę na karku, więc jej użyj. Zapamiętaj fakty. - Crowe prychnął i mówił dalej: - Zimą na przykład woda jest zimna, czasem nawet zamarznięta, i ryby nie ruszają się zbyt szybko. Żyją głównie dzięki zapasom tłuszczu, które zgromadziły jesienią. Zima to nie jest dobra pora na wędkowanie. A teraz powiedz, czego się jak na razie dowiedziałeś?

- No dobrze... - Sherlock szybko przebiegł myślą zapamiętane fakty. - Wiosną należy łowić późnym rankiem albo wczesnym popołudniem, a zimą lepiej pójść na targ i kupić coś od handlarza.

Crowe roześmiał się.

- Dobre podsumowanie faktów, ale pomyśl o tym, co za nimi się kryje. Jaka jest zasada, która je wyjaśnia?

Sherlock zastanowił się chwilę.

- Ważna jest temperatura wody, a ona zależy od tego, jak mocno grzeje słońce i czy świeci wprost na powierzchnię, czy też pod kątem. Wystarczy pomyśleć, gdzie jest słońce i gdzie nagrzało wodę, a tam będą ryby.

- Znakomicie.

Przynęta zadrgała lekko. Crowe pochylił się, wpatrując się w nią wyblakłymi niebieskimi oczami spod krzaczastych brwi.

- Każdy gatunek ryb woli nieco inną temperaturę - ciągnął cicho. - Dobry wędkarz umie połączyć tę wiedzę z tym, jaka jest pora roku, pora dnia i ogólne warunki nad jeziorem, żeby ustalić, jakie ryby będą w danej części zbiornika w określonej porze roku.

- To wszystko jest bardzo interesujące - powiedział ostrożnie Sherlock. - Ale wędkarstwo to chyba hobby nie dla mnie. Wygląda na to, że wymaga głównie siedzenia i czekania na to, co się stanie. Jeśli już mam siedzieć długi czas w jednym miejscu, wolę mieć w ręku książkę niż wędkę.

- Jak w prosty, nieskomplikowany sposób próbuję ci przekazać - odrzekł cierpliwie Crowe - chodzi tylko o to, że jeśli chcesz coś złapać, musisz podejść do tego systematycznie. Zapamiętaj zwyczaje swojej zwierzyny i to, jak się one zmieniają pod wpływem otoczenia i okoliczności. Dotyczy to tak samo ryb, jak i ludzi. Każdy człowiek ma swoje upodobania, ulubione miejsca oraz pory dnia i te preferencje mogą się zmieniać w zależności od tego, czy świeci słońce, czy pada deszcz, czy akurat jest głodny, czy najedzony. Musisz znać swoją zwierzynę, żeby przewidzieć, gdzie jej szukać. Wtedy możesz użyć przynęty, takiej jak te ładne piórka powiązane nitką, czegoś, czemu ofiara nie będzie mogła się oprzeć.

- Rozumiem - powiedział Sherlock. - Czy możemy już wracać?

- Jeszcze nie. Wciąż nie mam nic na kolację. - Crowe przebiegał wzrokiem powierzchnię jeziora, jakby się za czymś rozglądał. - Kiedy już znasz swoją zwierzynę i jej nawyki, musisz szukać oznak jej obecności. Bo przecież nie wyskoczy ci nagle przed nosem. Nie, będzie się czaić, będzie ostrożna, a ty będziesz musiał wypatrywać subtelnych sygnałów, że jest w pobliżu. - Wpatrzył się w wodę jakieś cztery metry od łódki. - Na przykład spójrz tam. - Skinął głową. - Co widzisz?

Sherlock popatrzył we wskazanym kierunku.

- Wodę?

- Co jeszcze?

Zmrużył oczy przed blaskiem słońca, próbując dostrzec to, co widział Crowe. Na chwilę woda w jednym miejscu zapadła się nieco, tworząc jakby odwrotność fali. Ale tylko na moment, potem wszystko było tak jak przedtem. Teraz, kiedy już wiedział, czego szuka, Sherlock znalazł więcej takich zagłębień, które pojawiały i zaraz znikały, tak jakby powierzchnia wody uginała się lekko.

- Co to takiego?

- Nazywają to ,,wsysaniem" - odparł Crowe. - To się dzieje, kiedy ryba, w tym przypadku pstrąg, zawisa pyskiem do góry tuż pod powierzchnią wody w oczekiwaniu na larwy owadów. Gdy jakąś zobaczy, połyka wodę, a razem z nią larwę. Na powierzchni widać tylko małe zagłębienie, kiedy pstrąg wciąga wodę razem z larwą. A to, przyjacielu, mówi nam, gdzie jest pstrąg.

Przeciągnął wędkę, tak że przynęta przesunęła się po tafli jeziora, aż do miejsca, gdzie Sherlock widział pstrągi wsysające larwy. Przez chwilę nic się nie działo, a potem przynęta nagle się zanurzyła. Crowe zaczął kręcić kołowrotkiem ile sił. Z wody wystrzeliła srebrna fontanna z trzepoczącą się rybą. Pstrąg o nakrapianej na brązowo skórze zaczepił pyskiem o haczyk ukryty w przynęcie. Crowe zręcznie poderwał wędkę, a ryba wylądowała w łódce, rzucając się rozpaczliwie. Trzymając wędkę jedną ręką, tak żeby nie wpadła do wody, Crowe sięgnął za siebie i wydobył spod siedzenia drewnianą pałkę. Jeden szybki cios i pstrąg znieruchomiał.

- Czego więc nauczyliśmy się dzisiaj? - zapytał dobrodusznie, kiedy wyjął haczyk z rybiego pyska. - Poznaj zwyczaje swojej zwierzyny, dowiedz się, na jaką przynętę można ją zwabić i co wskazuje, że jest w pobliżu. Dzięki temu zwiększysz swoje szanse na udane polowanie.

- Ale czy kiedykolwiek będę miał okazję polować na kogoś lub na coś? - zapytał Sherlock, który rozumiał sens lekcji, ale nie do końca wiedział, w jaki sposób ma go dotyczyć. - Wiem, że w Ameryce był pan łowcą przestępców, ale wątpię, żebym kiedykolwiek miał zajmować się tym samym. Pewnie zostanę bankierem albo kimś takim. - Gdy wymawiał te słowa, czuł, jak narasta w nim przygnębienie. Nudna praca przy biurku była ostatnią rzeczą, jakiej pragnął, ale sam nie wiedział, co innego mógłby robić.

- Och, w życiu jest mnóstwo rzeczy, na które warto zapolować - powiedział Crowe, wrzucając rybę do kosza, który przykrył wiklinową pokrywką. - Może wpadniesz na pomysł jakiegoś zyskownego interesu i będziesz chciał zdobyć odpowiednich inwestorów. Może w jakimś momencie zapragniesz znaleźć sobie żonę. Albo schwytać kogoś, kto będzie ci winien pieniądze. Powodów, żeby kogoś tropić, jest mnóstwo. Podstawowe zasady pozostają te same. - Zerkając na Sherlocka spod krzaczastych brwi, dodał: - Sądząc po twoich dotychczasowych doświadczeniach, może się zdarzyć, że w swoim życiu napotkasz jeszcze morderców i przestępców. - Wziął wędkę i znów zamachnął się nią tak, że przynęta zatoczyła ósemkę nad jego głową, po czym wpadła do wody. - A ostatecznie pozostają jeszcze jelenie, dziki i ryby.

Powiedziawszy to, znów usadowił się na rufie z na wpół przymkniętymi oczami. Przez następną godzinę Crowe oddawał się wędkowaniu, a Sherlock się przyglądał.

Kiedy złapał jeszcze dwie ryby, które kolejno dobił i wrzucił do koszyka, Amyus Crowe odłożył wędkę na dziób i się przeciągnął.

- Myślę, że czas wracać - oświadczył. - Chyba że chcesz sam spróbować?

- A co ja bym zrobił z rybą? - zapytał Sherlock. - W domu stryjostwa jest kucharka. Śniadanie, lunch i obiad pojawiają się na stole, a ja nie muszę się o to martwić.

- Ale ktoś musi złapać zwierzęta, żeby zrobić z nich jedzenie - powiedział Crowe. - Być może pewnego dnia znajdziesz się w takim położeniu, że będziesz musiał sam zatroszczyć się o to, skąd wziąć coś na ząb. - Uśmiechnął się. - A może chcesz zrobić niespodziankę uroczej pani Eglantine i przynieść na kolację tłustego pstrąga?

- Mógłbym go jej podrzucić do łóżka - mruknął Sherlock. - Może to by wystarczyło.

- Kuszące - rzekł rozbawiony Crowe. - Ale nie rób tego, lepiej nie.

Ujął wiosła i powoli popłynęli do brzegu. Przycumowawszy łódkę do słupa wbitego w ziemię, ruszyli z powrotem do domu Crowe'a.

Ścieżka wiodła stromym zboczem kotliny, w której znajdowało się jezioro. Crowe szedł przodem, niosąc koszyk. Choć był potężnej postury, kroczył zaskakująco cicho. Sherlock podążał za nim, teraz już nie tylko znudzony, lecz także zmęczony.

Dotarli do krawędzi zbocza, za którą teren przechodził w równinę. Crowe zatrzymał się, żeby Sherlock mógł go dogonić.

- Warto zapamiętać - powiedział, wskazując na błękitne jezioro. - Jeśli polujesz, niech cię nie kusi, żeby zatrzymywać się w miejscu takim jak to, by podziwiać widoki albo rozejrzeć się po okolicy. Pomyśl, jak musimy wyglądać z punktu widzenia zwierzęcia w lesie, wyraźni na tle nieba. Widać nas stąd na kilka mil.

Zanim Sherlock zdążył cokolwiek odrzec, Crowe ruszył dalej, brnąc przez poszycie. Sherlocka zaciekawiło, skąd jego nauczyciel wie, dokąd iść, skoro nie ma kompasu. Już chciał zapytać, ale zamiast tego postanowił, że sam do tego dojdzie. Crowe mógł się kierować tylko wyglądem otoczenia. Słońce wstało na wschodzie, a zajdzie na zachodzie, ale to nie na wiele się przyda w południe, kiedy ma się je dokładnie nad głową. A może? Sherlock zastanowił się przez chwilę i zdał sobie sprawę, że słońce ma się dokładnie nad głową tylko na równiku. W kraju na półkuli północnej, takim jak Anglia, punkt najbliższy równika jest daleko na południu, więc słońce znajduje się na południe od miejsca nad głową. Pewnie tym właśnie kieruje się Crowe.

- A mech rośnie zwykle bujniej po północnej stronie pni! - zawołał Crowe przez ramię. - Jest bardziej zacieniona, więc jest tam wilgotniej.

- Jak pan to robi? - odkrzyknął w odpowiedzi Sherlock.

- Co robię?

- Zgaduje pan czyjeś myśli i wtrąca się we właściwym momencie?

- A! - Crowe roześmiał się. - Tę sztuczkę wyjaśnię ci innym razem.

Gdy tak wędrowali przez las, Sherlock stracił poczucie czasu, ale w pewnym momencie Crowe zatrzymał się, przykucnął i odłożył koszyk.

- Co możemy wywnioskować z tych śladów?

Sherlock ukucnął obok niego. Na miękkiej ziemi pod drzewem zobaczył odciśnięte ślady racic w kształcie serca.

- Przeszedł tędy jeleń? - zaryzykował, starając się od razu wyciągnąć wnioski.

- W rzeczy samej, ale w którą stronę poszedł i ile miał lat?

Sherlock przyjrzał się uważnie tropom, próbując wyobrazić sobie wielkość zwierzęcia i stan jego zdrowia.

- W tym kierunku? - powiedział, wskazując na zaokrągloną część tropu.

- W odwrotnym - poprawił go Crowe. - Myślisz o kopytach końskich, w których zaokrąglona część jest z przodu. Tymczasem u jelenia to ostry koniec kopyta zawsze wskazuje kierunek, w którym szedł. I był to młody jeleń. Można to poznać po niewielkich owalnych kształtach za tropem. To odcisk tak zwanych raciczek.

Rozejrzał się.

- Spójrz tam - powiedział, kiwając głową. - Czy widzisz ten ślad wiodący prosto przez krzewy i trawę?

Sherlock musiał przyznać Crowe'owi rację - był tam ślad, mało widoczny, krzewy i trawy lekko rozchylały się na boki. Na oko miał jakieś pięć cali szerokości.

- Jelenie przez cały dzień przemieszczają się między miejscem, w którym nocują, a swoim ulubionym wodopojem, próbując znaleźć coś do jedzenia - powiedział Crowe, wciąż siedząc w kucki. - Kiedy znajdą bezpieczną drogę, trzymają się jej, chyba że je coś przepłoszy. Jaki z tego wniosek?

- Zwierzyna ma stałe zwyczaje, które zmienia tylko wtedy, gdy ktoś zakłóci jej spokój? - odparł ostrożnie Sherlock.

- Zupełnie słusznie. Zapamiętaj to. Jeśli szukasz człowieka, który lubi sobie wypić, sprawdzaj gospody. Jeśli szukasz kogoś, kogo ciągnie do hazardu, zaglądaj na wyścigi. Poza tym wszyscy muszą się jakoś przemieszczać, więc warto rozmawiać z woźnicami i konduktorami, może zapamiętali tego, kogo szukasz.

Wyprostował się, znów podniósł koszyk i ruszył między drzewa. Sherlock poszedł za nim, rozglądając się dookoła. Teraz, kiedy Crowe pokazał mu, na co ma zwracać uwagę, dostrzegał na ziemi różnego rodzaju tropy: jeleni różnych rozmiarów i najwyraźniej jeszcze innych zwierząt, może dzików, może borsuków albo lisów, a także ledwo widoczne ścieżki w poszyciu, tam gdzie przechodzące zwierzę zostawiło odchylone gałązki i trawy. To, co wcześniej było niewidoczne, nagle stało się oczywiste. Teraz zauważał wokół siebie dużo więcej szczegółów.

Po półgodzinie dotarli do bram dworu Holmesów.

- Tutaj się rozstaniemy - powiedział Crowe. - Spotkajmy się jutro. Chciałbym nauczyć cię jeszcze kilku rzeczy o polowaniu i tropieniu.

- Może wejdzie pan na chwilę? - zapytał Sherlock. - Poprosiłbym kucharkę, by zrobiła nam herbaty, a jedna ze służących mogłaby wypatroszyć ryby.

- To niezwykle uprzejme z twojej strony - zadudnił Crowe. - Chyba skorzystam z twej hojnej propozycji.

Żwirowym podjazdem przeszli razem na imponujący ganek dworu Holmesów. Tym razem Sherlock szedł pierwszy.

Bez pukania otworzył drzwi frontowe.

- Pani Eglantine! - zawołał śmiało.

Z cienia u stóp schodów wyłoniła się ciemna postać, która ruszyła w ich kierunku.

- Panicz Sherlock - zaszeleścił suchy jak jesienne liście głos ochmistrzyni. - Zdaje się, że traktuje pan ten dom raczej jak hotel niż jak dom pańskiej rodziny.

- A pani zachowuje się tak, jakby była pani członkiem rodziny, a nie częścią służby - odparł zimno, choć z drżeniem serca. - Pan Crowe wypije ze mną popołudniową herbatę. Proszę się tym zająć. - Stał, czekając, niepewny, czy pani Eglantine posłucha jego polecenia, czy może odprawi go ze zjadliwą uwagą. Miał poczucie, że ona sama nie jest pewna, co zrobić. Po chwili odwróciła się jednak bez słowa i wolnym krokiem skierowała się do kuchni.

Poczuł nagłą, niepohamowaną chęć, by posunąć się jeszcze dalej i dopiec kobiecie, która tak bardzo uprzykrzyła mu życie w ciągu ostatniego roku.

- Och - dodał, wskazując na wiklinowy koszyk stojący u stóp nauczyciela - pan Crowe złapał trochę ryb. Niech pani będzie tak dobra i każe komuś je wypatroszyć.

Pani Eglantine odwróciła się z miną, od której mogłoby skwaśnieć mleko, a owce przedwcześnie urodzić młode. Zacisnęła usta, próbując pohamować słowa, które miała zamiar wypowiedzieć.

- Oczywiście - wycedziła wreszcie przez zęby. - Przyślę kogoś po koszyk. Zechciałby pan zostawić go tutaj i udać się do salonu.

Na powrót zniknęła w cieniu.

- Powinieneś uważać na tę kobietę - rzekł Crowe. - Kiedy patrzy na ciebie, w oczach ma żądzę mordu.

- Nie pojmuję, dlaczego stryjostwo tolerują jej obecność - odparł Sherlock. - Ona wcale nie jest szczególnie dobrą ochmistrzynią. Reszta służby tak bardzo się jej boi, że ledwo może wykonywać swoje obowiązki. Pomywaczkom tak trzęsą się ręce, kiedy ona jest w pobliżu, że wciąż upuszczają talerze.

- To problem wart zbadania - zadumał się Crowe. - Jeśli tak jak mówisz, ona wcale nie jest dobrą ochmistrzynią, musi być jakiś inny ważny powód, dla którego się ją tu trzyma mimo jej kwaśnego usposobienia. Może twoi stryjostwo są jej coś dłużni, jej albo jej rodzinie, i w ten sposób spłacają ten dług. Albo może zna jakieś fakty, które twoi krewni woleliby utrzymać w tajemnicy, i ona szantażuje ich, żeby zachować ciepłą posadkę.

- Myślę, że Mycroft powinien coś wiedzieć - powiedział Sherlock, przypominając sobie list, który dostał od brata, kiedy po raz pierwszy przyjechał do dworu Holmesów. - Chyba mnie przed nią ostrzegał.

- Twój brat dużo wie - rzekł Crowe z uśmiechem. - A tego, czego nie wie, i tak wiedzieć nie warto.

- Był pan kiedyś jego nauczycielem, prawda? - zapytał Sherlock.

Crowe skinął głową.

- Czy także zabierał go pan na ryby?

Zazwyczaj spokojny Crowe wybuchnął śmiechem.

- Tylko raz - przyznał, chichocząc. - Twój brat i zajęcia w plenerze niezupełnie do siebie pasują. Po raz pierwszy i ostatni widziałem, jak ktoś usiłuje złapać rybę, ścigając ją w jej naturalnym środowisku.

- Zanurkował, żeby złapać rybę? - zapytał Sherlock.