500 lat rusznikarstwa cieszyńskiego. Wyjątkowa wystawa w Muzeum Wojska Polskiego

Historia użytkowania broni palnej w Europie sięga początków XIV wieku. Broń znajdowała się nie tylko w arsenałach wojskowych, lecz także na wyposażeniu straży prywatnych, ochroniarzy kupieckich i w salonikach łowieckich. Rosnące zapotrzebowanie na jej produkcję sprzyjało rozwojowi rusznikarstwa i powstawaniu kolejnych ośrodków rzemieślniczych. Park Świętokrzyski po modernizacji. Jaśniej, oszczędniej i z nową iluminacją w planach Zakończyła się modernizacja oświetlenia w Parku Świętokrzyskim. Nowe latarnie poprawiają widoczność, zużywają znacznie mniej energii i pozwolą w przyszłości uruchomić całoroczną iluminację.

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych ośrodków tego rodzaju na terenach dzisiejszej Polski był Śląsk Cieszyński. Pierwsza znana wzmianka o działalności rusznikarskiej w Cieszynie pochodzi z 1526 roku i dotyczy Jerzyka Puszkarza. Oznacza to, że w 2026 roku przypada 500-lecie tej tradycji.

Cieszynka - wyjątkowa broń myśliwska

Region zasłynął szczególnie w XVII wieku, uznawanym za złoty okres cieszyńskiego rusznikarstwa. Najbardziej charakterystycznym wyrobem była tzw. cieszynka, czyli odmiana lekkiej, precyzyjnej broni myśliwskiej przeznaczonej do polowania na ptactwo, nazywanej ptaszniczką.

Cieszynkę wyróżniała kolba o kształcie określanym jako "sarnia nóżka", zamek kurlandzki oraz bogate zdobienia. Charakterystyczny wzór dekoracji tworzyła gęsta inkrustacja kością i masą perłową, będąca regionalną odmianą dekoracji typu niemieckiego. Dzięki lekkości formy i wykwintnemu wykończeniu broń ta należała do cenionych luksusowych wyrobów, chętnie wybieranych również na kosztowne prezenty.

Rzemiosło, które przetrwało pięć stuleci

W zbiorach Muzeum Wojska Polskiego znajdują się nie tylko cieszynki, lecz także inne przykłady broni wykonanej w tym regionie lub wzorowanej na cieszyńskich wyrobach. Wystawa pozwala przyjrzeć się zarówno konstrukcji eksponatów, jak i detalom świadczącym o umiejętnościach dawnych mistrzów.

Tradycję regionu podtrzymuje obecnie mistrz rusznikarski Jerzy Wałga. Od 2014 roku rusznikarstwo cieszyńskie znajduje się na Krajowej Liście Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego.

- Jubileuszowa prezentacja pokazuje wybrane, szczególnie interesujące przykłady broni związanej z cieszyńskim ośrodkiem rusznikarskim. To opowieść o pięciu wiekach rzemiosła, precyzji wykonania i niezwykłym pięknie dawnych zdobień - informuje Konrad Rzadkiewicz, autor wystawy z Muzeum Wojska Polskiego.

Wystawę "500 lat rusznikarstwa cieszyńskiego" można oglądać w Muzeum Wojska Polskiego na terenie Cytadeli Warszawskiej, w ramach ekspozycji "1000 lat Chwały Oręża Polskiego".

Red