Niezwykłe odkrycie w Śródmieściu. Archeolodzy znaleźli ślady dawnej Warszawy

Zarząd Dróg Miejskich poinformował o kolejnym odkryciu związanym z przebudową centrum Warszawy. Na Placu Młynarskiego znaleziono pozostałości przedwojennej kamienicy, a wśród ruin także przedmioty, które mogą opowiadać o tragicznej historii stolicy.

Ruiny przedwojennej kamienicy na Placu Młynarskiego

Prace wykopaliskowe prowadzone są w miejscu, gdzie jeszcze niedawno znajdował się parking. Tysiące roślin zamiast betonu. Studenci SGGW odmienili podwórko Prace na terenie przy ul. Stawki 1-3 nie zwalniają tempa. Zmiany zaproponowali studenci Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w ramach współpracy uczelni ze śródmiejskim Zakładem Gospodarowania Nieruchomościami. Na co możemy liczyć? Niezbyt głęboki wykop odsłonił fundamenty kamienicy, która przed wojną miała dwa fronty - od ul. Sienkiewicza i Moniuszki, a budynek przy Moniuszki 7 został rozebrany w latach 60. XX wieku.

W ruinach znaleziono przedmioty należące prawdopodobnie do mieszkańców, ale część znalezisk może pochodzić z Filharmonii Warszawskiej. Archeolog podejrzewa, że z tego miejsca pochodzą między innymi fragmenty dużych lamp sufitowych, metalowe ozdoby, brązowa figurka jeźdźca na koniu oraz ceramika, w tym fragmenty dużych talerzy z portretami Zygmunta III Wazy i Jana III Sobieskiego.

Fragmenty rzeźb, płaskorzeźba i metalowy wieniec

Szczególnie interesującym znaleziskiem jest płaskorzeźba wykonana w 1881 roku przez Sławomira Celińskiego, rzeźbiarza, który kształcił się między innymi u Jana Matejki. Wśród przedmiotów znaleziono także metalowy wieniec z liści lauru i dębu, który mógł służyć do upamiętniania ważnych wydarzeń lub nagród.

Odkryta dekoracja może być jedną z tych widocznych na fotografii przedstawiającej przedwojenny zarząd Filharmonii Warszawskiej. W ruinach znaleziono również fragmenty rzeźby - dłoń i płaszcz przypominające elementy pomnika Adama Mickiewicza autorstwa Cypriana Godebskiego; nie wiadomo jednak, czy jest to miniatura tego monumentu, czy część innego dzieła, na przykład jednej z rzeźb zdobiących dawną Salę Koncertową.

REKLAMA

Filharmonia Warszawska i historia okolicy

Rejon ulicy Jasnej był związany nie tylko z monumentalnym gmachem Filharmonii. Budynek wzorowano na Operze Paryskiej, a prace nad nim zakończono w 1901 roku. Okoliczne kamienice wyróżniały się bogatą ornamentyką czerpiącą z eklektyzmu i secesji.

Jak pisał Jarosław Zieliński w "Atlasie dawnej architektury ulic i placów Warszawy", początkowo okoliczna zabudowa miała przede wszystkim mieszkalny charakter, jednak później pojawiało się tu coraz więcej banków i towarzystw ubezpieczeniowych. Rejon Filharmonii stał się w ten sposób finansowym sercem stolicy.

Gmach Filharmonii całkowicie spłonął we wrześniu 1939 roku. Odbudowano go w formie zbliżonej do oryginału, ale zachowano jedynie wielką Salę Koncertową; w latach 60. XX wieku, po wyburzeniu przyległej kamienicy, budynek zyskał czwartą reprezentacyjną elewację.

Oddzielenie wyposażenia Filharmonii od przedmiotów należących do mieszkańców kamienicy nie jest łatwe. Wszystkie przedmioty miały zostać ukryte w piwnicy, jednak budynek spłonął całkowicie, a ślady pożaru są nadal widoczne zarówno na murach fundamentów, jak i na wydobytych przedmiotach.

REKLAMA

Nowe Centrum Warszawy odsłania kolejne tajemnice

Plac Młynarskiego jest częścią największego projektu realizowanego w ramach Nowego Centrum Warszawy. Inwestycja trwa od 2024 roku, a w sierpniu oddano kolejną zieloną przestrzeń - ulice Złotą i Zgodę w nowej odsłonie; prace wciąż trwają w otoczeniu Filharmonii Narodowej.

Także wcześniej podczas inwestycji odkrywano ślady dawnej Warszawy. Na Sienkiewicza, w rejonie skrzyżowania z Marszałkowską, znaleziono studzienkę wejściową do starej stacji transformatorowej zbudowanej około 1914 roku, a podczas innych prac natrafiono na fragmenty dawnej zabudowy; wcześniej znaleziono również ludzkie szczątki pod Domem pod Orłami, ułańską szablę na Placu Pięciu Rogów oraz skarby w zasypanych kamienicach przy ul. Złotej.

Co dalej z przebudową Placu Młynarskiego?

3 sierpnia otwarto odmienioną przestrzeń w centrum stolicy, obejmującą ulice Złotą i Zgodę, ślepą ul. Sienkiewicza oraz Plac pod Orłami. We wrześniu prace przeniosły się w kolejne części inwestycji - na Placu Młynarskiego rozpoczęły się rozbiórki i korytowanie terenu, a na Sienkiewicza układane są nawierzchnie jezdni i chodników.

Równolegle przygotowywana jest infrastruktura oświetleniowa Placu Młynarskiego, wykonywana kanalizacja kablowa i montowane kolejne elementy małej architektury, w tym kamienne słupki i syrenki. W najbliższym czasie główny front robót pozostanie na Placu Młynarskiego, jednak tempo prac wyznaczają obecnie badania archeologiczne. Na archeologów czeka jeszcze druga część dawnego parkingu. Prace są prowadzone pod nadzorem Stołecznego Konserwatora Zabytków.

Red