Śmierć na Wiśle

Noc sylwestrowa 1927/28

SOPOCKI GRAND HOTEL

Amira była bardziej goła niż ubrana, paliła egipskie cygaretki

,,Ramzes" w długiej lufce i strasznie się złościła, gdy mężczyźni

zamiast kupować jej pieszczoty, przegrywali pieniądze w ruletkę.

- Nie pojmuję. Jeszcze w każdy inny dzień, ale w sylwestra...

- syknęła i prychnęła jak kotka. - W sylwestra powinno

się kasyna zamykać na trzy spusty!

Godzinę później zmieniła jednak zdanie, widząc, jak przed

Erichem Schwahnem, majorem Kriminalpolizei, rośnie i rośnie

apetyczny stosik żetonów. Jego passa trwała, nabierała rozpędu,

wygrana na czarne, wygrana na parzyste, znów na czarne.

Wreszcie major zerwał się z krzesła i gwałtownym ruchem obstawił

pojedynczy numer.

A potem już tylko odbiór forsy w kasie, mnóstwa forsy, aż

Amirze zaćmiło się w oczach.

- Masz, mała, bierz, nie krępuj się. - Erich wcisnął jej dziesiątki

i setki banknotów.

W restauracji tymczasem już strzelały korki od szampana.

- Liebe Gäste! - sapał czerwony na gębie dyrektor świeżo

otwartego Grandu. - Frohes Neues Jahr!

- Pojedziemy do mnie? - Amira aż drżała z ekscytacji.

Schwahn chwilę się zastanawiał, po czym pokręcił przecząco

głową.

- Nie, dziewczynko. Nie tym razem. Zupełnie nie mam nastroju.

Dla Amiry było to jak uderzenie w twarz.

- Co się z tobą dzieje? - spytała głosem piskliwym ze wściekłości.

I zaraz sama znalazła odpowiedź: - To wszystko przez

tę Polkę. Odkąd wróciłeś z Warszawy, tylko o niej myślisz. Jak

upiorzyca wyżarła ci mózg!

Lecz te słowa skierowała już do jego chudego, zgarbionego

grzbietu, bo Schwahn odwrócił się na pięcie i opuścił noworoczny

jubel. W rozpiętym palcie, z kieszeniami pełnymi pieniędzy,

skrzypiał butami po ośnieżonej plaży i wystawiał rozpaloną

twarz na lodowaty podmuch. A nad zamarzniętym Bałtykiem

wierny księżyc uwolnił się z chmur, by srebrzyć drogę przed samotnym

wędrowcem.

Niedziela, 20 maja 1928,

późne popołudnie

KONSTANCIN, MATEJKI 10, WILLA KOGUCIK

Dziennikarz nazywał się Melchior Wańkowicz i jeszcze niedawno

był w pewnym sensie moim kolegą.

- Pani policjantka, ja naczelnik wydziału prasowego MSW -

zażartował, gdy siedliśmy u mnie w ogrodzie pod ukochanym

moim krzywym dąbkiem. - Pani zwalcza bandytyzm, ja w proch

i pył obracałem pornografię. Cała Warszawa się śmiała, że taką

misję powierzono amatorowi czteroliterowego słowa na d.

Pewnie pani nie wie, ale Boy wyliczył, że ze wszystkich polskich

ludzi pióra właśnie ja najczęściej go używam. Bien. Revenons

? nos moutons1. Jest pani córką Edwarda Lubochowskiego,

naczelnego inżyniera w firmie Rudzki i Spółka2, więc dzieciństwo

spędziła pani w Mińsku Mazowieckim, bo tam była...

- ...i jest do dziś - wtrąciłam.

- Tak. Jest do dziś. Wielka gisernia, którą tato kierował. Był

takim tuzem, że podobno na jego życzenie specjalnie dla pani

otwarto w Mińsku gimnazjum żeńskie.

1 Bien. Revenons... (franc.) - Dobrze. Wracajmy do naszych baranów. W przenośni:

do tematu.

2 Rudzki i Spółka - największa i najbardziej znana ze wszystkich polskich firm

przed wybuchem I Wojny. Produkowała i montowała konstrukcje stalowe, głownie

mosty.

- Zgadza się. Dyrekcja pisała w tej sprawie do samego cara,

a hrabia Zamoyski, główny udziałowiec firmy, interweniował

w Petersburgu u ministra oświaty.

- I, jak rozumiem, starania odniosły skutek?

- Ale to nie było tak, że piętnastu profesorów edukowało

jedną Hanię. Miałam w klasie wiele koleżanek, córek pracowników

Rudzkiego. Były wśród nich także dziewczęta z rodzin

robotniczych. Niektórym firma opłacała czesne.

Mówiłam to wszystko panu Melchiorowi, a przed oczami jak

film wyświetlała mi się przeszłość. Ewakuacja giserni do Jekaterinosławia,

samobójcza śmierć ojca podczas rewolucji, moje pierwsze

śledztwo, gdy pomogłam żandarmerii ująć mordercę sąsiada.

- Ile miała pani wtedy lat? Pewnie nie więcej jak szesnaście.

- Siedemnaście - sprostowałam. - Ale wpadłam w oko austriackiemu

majorowi, więc mianował mnie swoją asystentką.

- W polskiej policji też długi czas była pani tylko sekretarką

inspektora Dulęby.

- Bo kobiet jako detektywów nie zatrudniano. Dlatego z początku

byłam prywatnym detektywem i dopiero kiedy ujęłam

z moim wspólnikiem gang Friedmana i Skoczkowskiego...

- Gang porywaczy uczennic?

- Tak, dopiero wtedy pod naciskiem opinii publicznej przyjęto

mnie do Wydziału Kryminalnego.

- Nie chwaląc się, sam mocno za tym gardłowałem.

- Niestety, formalnie byłam tylko maszynistką.

Wańkowicz zadumał się na moment, po czym z irytacją

machnął ręką.

- Ot, durnota polska. Przecież to musiało utrudniać pani

pracę.

No nie ułatwiało. Ale mimo to udało mi się ująć przez te lata

kilkunastu niebezpiecznych przestępców, a prawie drugie tyle

zastrzelić. Komendant główny powiedział nawet na jakiejś odprawie,

że gdyby każdy polski policjant zabił tylu bandziorów

co Lubochowska, nasz kraj byłby w Europie oazą spokoju.

Boże, zaraz spadnę z tego wyplatanego fotela albo jak kot

zwinę się na nim w kłębek!

- Przepraszam, pani chyba jest senna. Może przyjadę innym

razem - powiedział pan Melchior, zawieszając dłoń z notesem

między blatem ogrodowego stolika a kieszenią białej letniej

koszulki.

Nie chciał przerywać wywiadu. Jego wieczne pióro, wciąż

odkręcone, leżało przed nim w pogotowiu. A ja tymczasem

walczyłam ze sobą. Ze zmęczeniem po nieprzespanych nocach,

podczas których, tępo zapatrzona w sufit, biłam się z myślami.

- To kwestia pogody - wytłumaczyłam. - Chyba zbiera się

na deszcz.

Nad koronami drzew nie było ani jednej chmurki, jednak

Wańkowicz nie oponował. Zadowolony na powrót otworzył

notes.

- W takim razie niech mi pani opowie o Szumarskim3. W jaki

sposób udało się pani dopaść go w leśnych ostępach?

I wtedy pod coraz cięższymi powiekami zaczynam widzieć

drzewa, mnóstwo drzew, jedne tutejsze, konstancińskie, inne

z puszczy, pomieszane, splątane ze sobą konarami. Mój ogród

przeniósł się do Białowieży albo to Białowieża wdziera się do

mnie przez płot. Nagle w tym labiryncie dostrzegam człowieka

skradającego się z karabinem, chyba Mauserem, na ile znam się

na broni. Jednocześnie bierzemy się na muszkę, pada pierwszy

strzał, i wtedy - budzę się z krzykiem.

3 Aleksander Bajko zwany Szumarskim - groźny bandyta, a zarazem komunistyczny

partyzant z Puszczy Białowieskiej, kierowany przez sowieckie służby

specjalne.

Moje dwa psy, ujadając, podbiegają do łóżka, kot chowa się

pod bieliźniarkę, a w drzwiach sypialni, niczym duch, zjawia się

gruba Matylda w białej nocnej koszuli. Moja niania i przyszywana

babcia.

- Hanuś, co tobie? - Pochyla się nade mną z troską. - Zły sen,

tak? Jakieś straszydło przyśniło się mojej dziewczynce?

- Mati, co ja robię w łóżku? Gdzie jest pan Wańkowicz? - pytam

niespokojnie. Czyżby ten wywiad też mi się tylko śnił?

- Pan dziennikarz? Ano dawno już pojechał. Takim dużym

autem podobnym do twojego.

No tak, też miał Cadillaca. Z rządowej pensji i honorariów za

książki. A mój był prezentem od przyrodniego brata, wielkiego

amerykańskiego fizyka, który pracuje dla U.S. Army. Chyba

Wańkowicz pytał się o niego, a ja zbyłam go jakąś półprawdą,

bo trzymam w tajemnicy tę mroczną, rodzinną historię. Nawet

Mati do końca jej nie zna.

- Boże, to znaczy, że miałam zupełną niepamięć - mówię na

serio przestraszona.

- Nie martw się, Hanuś. - Matylda przytula mnie, jakbym

znów była dzieckiem, jej podopieczną. - To z nerw. Jakem szła

za Gienka, też okrutnie to przeżywałam. Każda jedna dziewczyna

przeżywa.