REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Historia

Tajemnice żydowskiej Falenicy. Wspomnienia dawnych mieszkańców
REKLAMA

źródło: domena publiczna


Tajemnice żydowskiej Falenicy. Wspomnienia dawnych mieszkańców

Dzięki inicjatywie Europejskiego Instytutu Kultury polscy czytelnicy mają okazję zapoznać się z "Sefer Falenic. Księgą Falenicy" wydaną w Tel Awiwie w 1967 roku.

REKLAMA

Oto prawdziwy faleniczanin. Jak wyglądał jego świat?
Oto prawdziwy faleniczanin. Jak wyglądał jego świat? Warto to sobie uświadomić i powtarzać: jeszcze 80 lat temu przeciętny mieszkaniec Falenicy był Żydem.
czytaj
"Historię o powstaniu Falenicy i o jej pierwszych mieszkańcach usłyszałem od reb Szmula Eliezera Siedleckiego, który mieszka w Erec od 1932 roku. Z jego opowieści wynika, że założycielami naszego miasteczka byli Żydzi z sąsiedniej osady Wiązowna, leżącej na szlaku Warszawa - Lublin" - tak rozpoczyna się "Sefer Falenic", dokumentująca losy falenickich Żydów od przybycia do dzisiejszego Wawra aż do niemieckiego ludobójstwa i emigracji nielicznych ocalałych.



REKLAMA

Przetłumaczyli cenną książkę

Brak polskiego wydania "Sefer Falenic" (hebr. "Księga Falenicy") był jednym z największych niedopatrzeń, jakiego dopuścił się wawerski samorząd w dziedzinie przybliżania mieszkańcom lokalnej historii. Napisana przez Dawida Sztokfisza (1912-2008) książka została wydana w 1967 roku przez Ziomkostwo Falenickie w Tel Awiwie. Na niemal 500 stronach umieszczono wspomnienia żydowskich mieszkańców osiedla, nekrologi, a nawet narysowaną odręcznie z pamięci mapę. Większa część książki jest napisana w języku jidysz, mniejsza po hebrajsku.

Polskie tłumaczenie ukazało się dopiero w 2021 roku dzięki dofinansowaniu Żydowskiego Instytutu Historycznego w Polsce, Muzeum Getta Warszawskiego i wawerskiego ratusza. Dzięki przekładowi Magdaleny Siek miłośnicy lokalnej historii zyskali do dyspozycji ponad 180 stron relacji żydowskich mieszkańców dawnej Falenicy.



REKLAMA

Wspomnienia dawnych mieszkańców

- Żydzi z Falenicy, a jeszcze bardziej przybywający tu wczasowicze, wiążą wspomnienia o miasteczku głównie z okresem letnim, kiedy wszystko zieleniło się i kwitło - wspominał Abram Ring, który po II wojnie światowej osiadł w Jaffie. - Zjeżdżali tu Żydzi z prawie całej Polski, aby rozkoszować się świeżym powietrzem. (...) Również z chasydzkich sztybli godzinami niósł się śpiew i studiowanie Tory. Dzieci natomiast cieszyły się śniegiem, który zimą padał aż w nadmiarze. Czas wolny spędzano na sankach, nartach i łyżwach. Kiedy nadchodził Purim, w miasteczku robiło się przyjemnie i radośnie. Dzieci przebierały się i odwiedzały żydowskie domy, gdzie przyjmowano je ciepło, dając kilka groszy. Bogate, a nawet te niezamożne rodziny, siedziały zadowolone przy suto zastawionych stołach, wysyłały i odbierały purimowe podarki, które roznosiły dzieci.

- Całe miasteczko dobrze znało reb Herszla Gelbtrunka z żoną i dziećmi - opowiadał Mordechaj Chaim Ben-Gil (Wengel) z Hajfy. - Do Falenicy przybył z matką i kilkoma braćmi. Po ślubie otworzył sklep na początku ulicy Handlowej, naprzeciw szlabanu. Reb Herszl był aktywny w wielu instytucjach społecznych i filantropijnych oraz komitetach pomocowych. Lubił pomagać ludziom w potrzebie. Swoje dzieci wychował w tradycyjnym, żydowskim duchu.

- Życie w getcie było pasmem cierpień i bólu - relacjonowała Cipora Stalik (Fela Zylbersztajn). - Aż do czasu jego likwidacji. Mordercy wdarli się do przybitego, wygłodzonego getta i postanowili zabić jego mieszkańców. Krzyki, lamenty, płacz, strzały, krew. Żydowska Falenica ginie. Ale ja chcę żyć. Uciekam. Dopiero teraz zaczynają się cierpienia, prześladowania, niemiłe niespodzianki. Pierwszą noc spędziłam w kurniku razem z kurami. Musiałam za to zapłacić 500 złotych. Zrobiono mi tę łaskę, że po zapłaceniu tej kwoty nie wydano mnie w ręce Niemców.

Całą "Księgę Falenicy" można przeczytać na portalu Wirtualny Sztetl.

(dg)


REKLAMA
  • Poleć
  • Polub Tu Wawer
  • Udostępnij





Ten tekst nie ma jeszcze komentarzy na forum. Twój może być pierwszy...


  Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych (tj. adresu IP, który zapisze się automatycznie) przez Echo Media Plus sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie, ul. Wspólna 3.
Niniejsza zgoda jest warunkiem koniecznym do skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Dane osobowe są przetwarzane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo i poufność. Z Inspektorem Ochrony Danych można kontaktować się mailowo pod adresem poczty elektronicznej: rodo@gazetaecho.pl.
Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie celu ich podania, tj. skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl.
W tym wypadku nie jest możliwe wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych w postaci adresu IP.
Mają Państwo prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie naruszenia prawa do ochrony danych osobowych lub innych praw przyznanych na mocy RODO.

komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 

REKLAMA

więcej



REKLAMA
REKLAMA


więcej


REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najczęściej czytane

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
REKLAMA
REKLAMA