REKLAMA
REKLAMA

Historia

Zapomniana historia sprzed półtora wieku. Pięciu zabitych otoczono kultem
REKLAMA

Grób "pięciu poległych" był tłumnie odwiedzany podczas Zaduszek jeszcze w latach 30. To zdjęcie wykonano w roku 1937.
źródło: Narodowe Archiwum Cyfrowe, sygn. 1-U-7316-1


REKLAMA

Zapomniana historia sprzed półtora wieku. Pięciu zabitych otoczono kultem

27 lutego przypada rocznica, którą jeszcze kilka dekad temu obchodzono bardzo uroczyście.

REKLAMA

Pod koniec XIX wieku każdego 27 lutego rosyjska tajna policja bardzo uważnie przyglądała się osobom wchodzącym na cmentarz na Powązkach. Polacy i Żydzi przychodzili tam, by pomodlić się nad nieoznaczoną mogiłą koło śmietnika. Za złożenie kwiatów groził areszt w Cytadeli. Żeby odkryć, kto spoczywał w mogile i dlaczego miejsce było otoczone kultem, musimy cofnąć się do roku 1861.

Książę...

Po przegranym przez Polaków powstaniu listopadowym Rosjanie nieco dokręcili śrubę, wprowadzając na podbitych ziemiach - w tym w Warszawie - własne instytucje i prawo. W roku 1861 faktycznym władcą tego, co zostało z dawnej Polski, był cesarski namiestnik Michaił Gorczakow. 68-letni książę był zaprawionym w bojach weteranem wielu wojen. Walczył z Persami, Francuzami, Turkami i Węgrami, ale Polacy znali go głównie z udziału w tłumieniu powstania listopadowego i zdobywaniu Warszawy. Podczas bitwy pod Olszynką Grochowską został ciężko ranny, ale wojnę skończył jako generał.

W lutym 1861 Gorczakow już od pół roku zmagał się w Warszawie z protestami, demonstracjami i marszami, które rozpoczęły się po pogrzebie wdowy po generale Sowińskim, bohaterze powstania listopadowego. Książę z początku chciał wziąć Polaków na przeczekanie, ale ostatecznie wysłał na ulice żołnierzy. Gdy 25 lutego protestujący znowu wyszli na ulice, zostali rozpędzeni.

...i studenci

Odpowiedzią był kolejny protest, zorganizowany przez studentów Akademii Sztuk Pięknych i Akademii Medyko-Chirurgicznej. Wielka manifestacja rozpoczęła się na pl. Zamkowym i zmierzała pod rezydencję Gorczakowa - dzisiejszy Pałac Prezydencki. Ponieważ wojsko zagrodziło południowy wylot z pl. Zamkowego, kilkadziesiąt tysięcy warszawiaków ruszyło w drogę okrężną przez Leszno, Długą i Starówkę. Mała grupa protestujących przedostała się jednak przed kordon pod kościół św. Anny, z którego wychodził właśnie kondukt pogrzebowy. Potem wydarzenia potoczyły się już błyskawicznie.

Policjanci zaatakowali księży bernardynów, biorąc ich za uczestników protestu. Manifestanci odpowiedzieli, obrzucając policję brukiem. Na pomoc policji przybyli cesarscy kozacy... i polała się krew. Gdy kurz opadł, na ulicy leżało pięć ciał. Zginęli uczeń krawiecki Filip Adamkiewicz, robotnik Karol Brendel, dwóch szlachciców Marceli Paweł Karczewski i Zdzisław Rutkowski i 17-letni gimnazjalista Michał Arcichiewicz.

Pogrzeb...

Zamknięty w pałacu w środku miasta pełnego wściekłych Polaków i Żydów książę nie miał wyjścia. Musiał zgodzić się na uroczysty pogrzeb zamordowanych, który odbył się 2 marca. Kondukt przeszedł z Krakowskiego Przedmieścia na Powązki, a prowadzili go wspólnie katoliccy księża, pastorzy i rabini. Podobno w pochodzie wzięło udział 150 tys. osób. Gorczakow słusznie stwierdził, że powstanie wisi na włosku. Zaczął ściągać do Warszawy dodatkowe oddziały i poprosił cesarza o przeprowadzenie reform, które uspokoiłyby sytuację. 30 maja Gorczakow nagle zmarł. Niecałe dwa lata później, w styczniu 1863 roku, w Warszawie rzeczywiście wybuchło wielkie powstanie przeciwko Rosjanom.

...i pamięć

Powstanie styczniowe było kolejną klęską, a rosyjskie wojska opuściły Warszawę dopiero w 1915 roku, podczas I wojny światowej. Pamięć o pięciu poległych była wówczas (po 54 latach!) tak żywa, że jeszcze w tym samym roku, bez czekania na koniec wojny, na anonimowej mogile na Powązkach odsłonięto pomnik. Można go oglądać do dziś. Stoi niedaleko bramy Pięciu Poległych.

Dominik Gadomski

historyk, redaktor portalu tustolica.pl

Na podstawie:

http://www.sowa.website.pl/powazki/Sztuka/kw178PieciuPoleglych.html


LINKI SPONSOROWANE
  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Wola



REKLAMA





27.02.2017 17:33 #ŻelaznA
"Niecałe dwa lata później, w styczniu 1861 roku, w Warszawie rzeczywiście wybuchło wielkie powstanie przeciwko Rosjanom."

Chyba chodzi o styczeń 1863 r.?

  Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych (tj. adresu IP, który zapisze się automatycznie) przez Echo Media Plus sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie, ul. Wspólna 3.
Niniejsza zgoda jest warunkiem koniecznym do skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Dane osobowe są przetwarzane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo i poufność. Z Inspektorem Ochrony Danych można kontaktować się mailowo pod adresem poczty elektronicznej: rodo@gazetaecho.pl.
Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie celu ich podania, tj. skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl.
W tym wypadku nie jest możliwe wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych w postaci adresu IP.
Mają Państwo prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie naruszenia prawa do ochrony danych osobowych lub innych praw przyznanych na mocy RODO.

komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 

REKLAMA





więcej
REKLAMA
LINKI SPONSOROWANE
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

Komputery
 A A Serwis Komputerowy Dojazd 0 zł 504-617-837

Kupię samochód
 Znudziło Ci się twoje stare auto? Masz już dosyć ciąglego inwestowania? Chętnie je od Ciebie odkupie! Pojazd może być nie wysprzatany, umyty ważne, aby byl w miarę kompletny. Może być bez ważnych badań technicznych i OC. INTERESUJĄ MNIE TYLKO CENY PONIŻEJ RYNKOWEJ!!!! Każda marka! Najlepsze ceny. Napisz w wiadomości prywatnej, szybka wycena, darmowy dojazd do klienta. TEL. 501 032 036

Porady prawne
 Radca prawny Marek Zarządzki w Warszawie podejmie się prowadzenia obsługi prawnej obsługi prawnej Spółki z o. o.. Posiadam praktykę z zakresu świadczenia obsługi prawnej spółek, m.in. branży doradczej, budowlanej, handlu, usług, transportu, funduszy unijnych, księgowej, produkcyjnej, ubezpieczeniowej. Specjalizacja: prawo gospodarcze, cywilne, handlowe, pracy, zamówień publicznych.Oferta Kancelarii Radcy Prawnego Marek Zarządzki obejmuje: - Kompleksową obsługę prawną firmy i działalności gospodarczej, - Opinie prawne dotyczące przedkładanych spraw, - Porady prawne na temat spraw i zdarzeń, - Prowadzenie spraw sądowych w sądzie cywilnym, sądzie karnym, w sądzie administracyjnym, - Reprezentowanie strony w postępowaniu przed Urzędem i Instytucjami Państwowymi, - Realizowanie zadań Obrońcy i Adwokata z Urzędu, świadczenie pomocy prawnej z urzędu, - zastępstwo procesowe w Sądach w Warszawie.

Nauka
 Technik BHP za Darmo w Żaku w Wołominie! Wybierając ten kierunek możesz prowadzić własną działalność gospodarczą i świadczyć usługi szkoleniowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, doradcze lub konsultacyjne dla firm i instytucji, które nie są zobligowane ustawą do zatrudnienia pracownika służby BHP. Klikaj i zarezerwuj miejsce w grupie: https://zak.edu.pl/zapisz-sie-online Zapraszamy! Centrum Nauki i Biznesu ŻAK ul. Wileńska 44 05-200 Wołomin Tel. 224281209 www.zak.edu.pl/wolomin


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Najnowsze wydanie

REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.