REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Historia

Tak zmieniał się plac Piłsudskiego
REKLAMA

Sobór św. Aleksandra Newskiego rozebrano w latach 1924-26.
źródło: domena publiczna


REKLAMA

Tak zmieniał się plac Piłsudskiego

Odsłonięcie nowego pomnika wywołuje wśród warszawiaków duże emocje. Warto jednak wiedzieć, że kontrowersje wokół dawnego pl. Saskiego bywały znacznie, znacznie większe, niż w naszych spokojnych czasach.

REKLAMA

Dzisiejszy plac Piłsudskiego został wytyczony w XVIII wieku jako dziedziniec pałacu Saskiego, prywatnej rezydencji króla Augusta Mocnego powstałej po przebudowie dworu rodu Morsztynów. Przez pierwszych sto lat było to miejsce, które nie budziło dużego zainteresowania warszawiaków. Wszystko zmieniło się w czasach zaboru rosyjskiego.

Spór o pomnik

29 listopada 1841 r., w dziesiątą rocznicę wybuchu powstania listopadowego, rosyjskie władze odsłoniły na pałacowym dziedzińcu niezwykle kontrowersyjny pomnik "Polaków poległych za wierność swojemu monarsze". Wielki, 30-metrowy obelisk upamiętniał siedmiu polskich oficerów, zamordowanych przez powstańców za odmówienie udziału w buncie przeciwko królowi Mikołajowi I, będącemu jednocześnie cesarzem rosyjskim. W narracji zwolenników powstań byli to zasługujący na śmierć zdrajcy, według ich krytyków - przypadkowe ofiary bezsensownego zrywu.

Równie duże kontrowersje wzbudziło wyburzenie korpusu pałacu Saskiego i zastąpienie go wielką kolumnadą. Stało się to na zlecenie rosyjskiego przedsiębiorcy Iwana Skwarcowa, który odkupił rezydencję od rządu. W ciągu zaledwie kilku lat dzisiejszy pl. Piłsudskiego całkowicie zmienił swój charakter. Ale to był dopiero początek wielkich sporów.

Od soboru do Grobu

Pod koniec XIX wieku pomnik oficerów został przeniesiony na dzisiejszy pl. Dąbrowskiego a przed dawnym pałacem Saskim, nazywanym również "kamienicą Skwarcowa", stanęła prawosławna katedra. Sobór św. Aleksandra Newskiego był jedną z największych budowli ówczesnej Warszawy a jego 70-metrowa dzwonnica górowała nad centrum miasta. Świątynia była przez wielu warszawiaków uznawana za symbol rosyjskiej dominacji nad Polską, później często porównywany do Pałacu Kultury i Nauki im. Stalina. Po odzyskaniu niepodległości demokratyczne władze zdecydowały się na rozbiórkę soboru.

Równolegle na pl. Saskim pojawiły się dwa nowe pomniki: Grób Nieznanego Żołnierza pod arkadami dawnego pałacu Saskiego (umieszczono tam Sztab Generalny Wojska Polskiego) oraz pomnik księcia Józefa Poniatowskiego na jego dziedzińcu. Ten drugi powstał jeszcze w XIX wieku i oryginalnie miał być ustawiony przed dzisiejszym Pałacem Prezydenckim.

Nowe porządki

Kolejne kontrowersje pojawiły się już trzy lata po odsłonięciu Grobu Nieznanego Żołnierza. Po zamachu stanu i objęciu władzy przez sanację plac Saski otrzymał imię marsz. Józefa Piłsudskiego, co zwolennicy demokratycznej II RP uznali za przejaw kultu jednostki. Do dawnej nazwy wrócono... podczas okupacji.

Przez kilka miesięcy w roku 1940 funkcjonowała nazwa "Sachsenplatz" (niem. "plac Saski"), ale docelowo plac otrzymał za patrona przywódcę III Rzeszy (Adolf Hitler Platz). Po wojnie wróciły tabliczki z nazwą "plac Saski", po zaledwie roku zastąpione przez "plac Zwycięstwa". W czasach PRL dawny dziedziniec po raz kolejny całkowicie zmienił swoje oblicze. Z dawnego pałacu pozostał Grób Nieznanego Żołnierza a pobliskich zabudowań nigdy nie odbudowano. W rezultacie powstała monumentalna, pusta przestrzeń w historycznym centrum Warszawy. W latach 70. została ona od południa domknięta hotelem Victoria, który bardzo trudno uznać za pasujący do otoczenia. Od 1990 roku odmienionemu placowi znowu patronuje Piłsudski.

Kolejne pomniki

Jeszcze jedno odzyskanie niepodległości i jeszcze jeden spór: w 1995 roku na skraju placu stanął pomnik marszałka, będącego postacią skrajnie kontrowersyjną. Co więcej, stanął on w takim miejscu, że szybko pojawiły się głosy o sprowadzeniu wybitnego dowódcy do roli "dziadka parkingowego".

14 lat później na pl. Piłsudskiego, poza jego osią, stanął jeszcze okazały krzyż upamiętniający pierwszą pielgrzymkę Jana Pawła II do Polski. I znów nie obyło się bez kontrowersji, bo już wcześniej na placu znajdowała się upamiętniająca to wydarzenie płyta, a krzyż swoimi gabarytami zupełnie zmienił układ przestrzenny okolicy.

Wciąż się zmienia

Już w XXI wieku krajobraz placu odmienił biurowiec Metropolitan, zaprojektowany przez słynnego Normana Fostera i budzący oczywiście bardzo różne odczucia. W ostatnich miesiącach zmienił się też sąsiedni hotel Europejski, który podczas remontu został podwyższony o dwie kondygnacje, ukryte pod szklaną "czapą". Teraz na pl. Piłsudskiego stanął pomnik ofiar katastrofy samolotu pod Smoleńskiem. Kłótnie o jego kształt i lokalizację to, jak widać, nic nowego. Chciałoby się powiedzieć: ten plac tak ma.

(dg)


  • Poleć
  • Udostępnij
  • Polub Tu Stolica

Tak zmieniał się plac Piłsudskiego

Tak plac wyglądał podczas I wojny światowej.
źródło: domena publiczna


Tak zmieniał się plac Piłsudskiego

W 10. rocznicę wybuchu powstania listopadowego ustawiono pomnik siedmiu zamordowanych oficerów.
źródło: domena publiczna






04.05.2018 00:21 #Bentonius
Bardzo lubię ten plac. Mam głęboko gdzieś czy jest tam cerkiew czy meczet. Oby tylko pomnik pisiaków zniknął.
02.07.2018 10:43 #MRu
Ciekawe podejście autora, pomnik zdrajców jest "kontrowersyjny", a Piłsudski jest "skrajnie kontrowersyjny. To jest dialektyka (marksistowska). Co do komentatora, to przez litość nie odniosę się.
04.07.2018 10:56 bartekbolk
Nie no powiem.. artykuł i opinie niektórych mogą nadal mnie szokować.

  Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych (tj. adresu IP, który zapisze się automatycznie) przez Echo Media Plus sp. z o.o. z siedzibą w Legionowie, ul. Wspólna 3.
Niniejsza zgoda jest warunkiem koniecznym do skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE.
Dane osobowe są przetwarzane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo i poufność. Z Inspektorem Ochrony Danych można kontaktować się mailowo pod adresem poczty elektronicznej: rodo@gazetaecho.pl.
Dane osobowe są przetwarzane wyłącznie w zakresie celu ich podania, tj. skomentowania artykułu i/lub opublikowania posta na forum portalu tustolica.pl.
W tym wypadku nie jest możliwe wycofanie zgody na przetwarzanie danych osobowych w postaci adresu IP.
Mają Państwo prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w zakresie naruszenia prawa do ochrony danych osobowych lub innych praw przyznanych na mocy RODO.

komentarz: 


Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać pogrubienie i wpisz [b].
Na końcu pogrubienia wpisz [/b].
Ustaw kursor w miejscu, gdzie ma się zaczynać kursywa i wpisz [i].
Na końcu kursywy wpisz [/i].
 Kliknij na ikonkę, która chcesz wstawić w treści w miejscu kursora: 
adres url:
tytuł: 
adres e-mail:
tytuł: 

nick: 
hasło: 
powtórz hasło: 
e-mail: 
data urodzenia: 
płeć: 


REKLAMA

 



REKLAMA

REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA

Ogłoszenia drobne

GIEŁDA SĄSIADÓW - TANIO KUPIĘ
 Oferta pożyczki: szybka odpowiedź Witam, jestem osobą, która oferuje krótkoterminowe i długoterminowe pożyczki prywatne o wartości od 5000 do 19 000 000 euro wszystkim poważnym osobom o oprocentowaniu 2% rocznie. Jestem dostępny, aby zadowolić moich klientów bez protokołu w maksymalnie 2 dni Kontakt: kimdescamper@gmail.com

Sprzedam
 Siatka ochronna do ogrodzeń o mniejszych oczkach 4,5x4,5 cm wykonana z grubszego sznurka polipropylenowego PP - 4 mm. Wyprodukowana w technice bezwęzłowej, dodatkowo obszyta oraz wzmocniona. Dzięki temu zapewnia ona bardzo dobrą ochronę we wnętrzach oraz na zewnątrz. Odporna na warunki atmosferyczne. https://polbag.pl/ogrodzenia-boisk-sportowych/40-siatka-do-ochrony-i-zabezpieczenia-siatka- na-boisko-45-x- 45-4.html https://polbag.pl/ tel. 717-000-354

Kupię mieszkanie
 Bezpośrednio kupię nieruchomość na terenie Warszawy, Gdańska, Sopotu, Gdyni, z możliwością adaptacji bądź do generalnego remontu. Interesują mnie nieruchomości z lokatorami, również sprzedaż udziału. Zapraszam do kontaktu: 500 410 500

GIEŁDA SĄSIADÓW - PILNIE POSZUKUJĘ
 Uprzejmie prosimy o kontakt, jeśli potrzebujesz pożyczki w dowolnej wysokości, za pośrednictwem email: instantloan.offer@outlook.com WhatsApp: +14422457595


TU dodaj swoje ogłoszenie
ZA DARMO w necie
ZA GROSZE w gazetach lokalnych
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
© WSZYSTKIE PRAWA ZASTRZEŻONE
Używamy informacji zapisanych za pomocą cookies w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszego serwisu do indywidualnych zachowań użytkowni­ków. Mogą też stosować je współpracujący z nami reklamodawcy, firmy badawcze oraz dostawcy aplikacji multimedialnych. Ustawienia dotyczące cookies można zmienić w przeglądarce. Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.
REKLAMA
REKLAMA